Co warto zwiedzić w Ostrowcu Świętokrzyskim?
Ostrowiec Świętokrzyski to pełne atrakcji miasto, które leży w województwie świętokrzyskim, w południowo-wschodniej Polsce. Jest to jedna z wciąż jeszcze nieodkrytych destynacji turystycznych, która skrywa się pośród licznych rezerwatów przyrody. Nic więc dziwnego, że z roku na rok zyskuje na popularności wśród osób poszukujących kierunku na weekendowy wypad za miasto, tym bardziej że ze względu na swoje położenie, infrastrukturę oraz historię potrafi spełnić oczekiwania nawet najbardziej wybrednych podróżników! Miejscowość ta łączy w sobie bowiem mnóstwo terenów zielonych, które umożliwiają wypoczynek na łonie natury, z dziejami sięgającymi aż średniowiecza, które pozostawiły po sobie kilka bardzo ciekawych zabytków. Do tego dochodzi jeszcze wiekowa zabudowa z pięknym rynkiem, świątyniami oraz pałacami, które nadają jej unikalny charakter i sprawiają, że każdy spacer po jej centrum staje się fascynującą lekcją lokalnej historii. To wszystko już powoduje, że warto wybrać się tu choćby na kilka dni, a to jeszcze nie wszystko, ponieważ w odległości zaledwie kilkunastu kilometrów od tego miasta czeka jeszcze wiele parków rozrywki, terenów rekreacyjnych oraz stanowisk archeologicznych, które umożliwiają spędzenie w nim czasu na wiele różnych sposobów. To właśnie dlatego warto uwzględnić miejscowość tą na liście destynacji do odwiedzenia, szczególnie biorąc pod uwagę, że jest to doskonała baza wypadowa do zwiedzania całego regionu! Jeżeli więc i Wy zdecydowaliście się wybrać do tego urokliwego miasta, przed przybyciem do niego dobrym pomysłem będzie sprawdzenie, jakie atrakcje turystyczne w Ostrowcu Świętokrzyskim i jego okolicy są najciekawsze! I tego właśnie dowiecie się z dzisiejszego artykułu! Zapraszamy do lektury!
Spis treści:
1. Gdzie leży Ostrowiec Świętokrzyski?
2. Co warto zobaczyć w Ostrowcu Świętokrzyskim?
3. Lista najciekawszych atrakcji turystycznych w Ostrowcu Świętokrzyskim i okolicy
• Rynek w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Kolegiata św. Michała Archanioła w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Centrum Tradycji Hutnictwa w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Ostrowiecki Browar Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Pałac Wielopolskich w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Kościół św. Stanisława w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Izba Pamięci Cukrownictwa w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Zalew Gutwin w Ostrowcu Świętokrzyskim
• Rezerwat Przyrody Krzemionki Opatowskie w Sudole
• Park dinozaurów w Bałtowie
• Zwierzyniec w Bałtowie
• Ośrodek narciarski w Bałtowie
• Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
• Świętokrzyski Park Narodowy
Gdzie leży Ostrowiec Świętokrzyski?
Ostrowiec Świętokrzyski to miasto, które leży nad rzeką Kamienną, w województwie świętokrzyskim, w południowo-wschodniej części Polski. Miejscowość ta usytuowana jest na ziemi sandomierskiej, w historycznej Małopolsce, na styku Wyżyny Kieleckiej i Wyżyny Sandomierskiej, ponieważ jego północna część znajduje się na Przedgórzu Iłżeckim, natomiast południowa jest ulokowana na krawędzi Wyżyny Sandomierskiej. Od Kielc, a więc stolicy województwa świętokrzyskiego, miasto to dzieli niecałe 62 kilometry, a od Lublina, czyli stolicy województwa lubelskiego, około 103 kilometry. To powoduje, że Ostrowiec Świętokrzyski jest bardzo dobrze skomunikowany z całym regionem, dzięki czemu można do niego dotrzeć w czasie maksymalnie do 2 godzin z każdego z tych miast.
Co warto zobaczyć w Ostrowcu Świętokrzyskim?
Ostrowiec Świętokrzyski to jedna z tych destynacji, które na pierwszy rzut oka wydają się być zwykłym, przemysłowym miastem. Tymczasem jego historia sięga aż średniowiecza, bowiem już w XIV wieku w miejscu tym powstała wieś Ostrów, która później dała początek miastu Ostrowiec. Osada ta została założona przez rycerza Krystyna z herbu Rawa, który dowodził chorągwią w bitwie pod Grunwaldem.
Początki miasta i magnackie rody
Początek miasta wyznacza natomiast samowolna działalność Jakuba Gawrońskiego, który założył je na lewym brzegu rzeki Kamiennej, gdzie wytyczył rynek i zaczął ściągać pierwszych osadników. I choć nie zachował się przywilej lokacyjny z tego wydarzenia, to dokumenty sądowe wskazują, iż był to rok 1597. W późniejszych latach miasto wielokrotnie zmieniało właścicieli, na skutek podziału ogromnych włości kanclerza wielkiego koronnego Krzysztofa Szydłowieckiego. Tak przechodziło z rąk do rąk między innymi Tarnowskich, Ostrogskich, Zasławskich, Wiśniowieckich, Lubomirskich, Sanguszków czy Czartoryskich, będąc w tym czasie nazywane Tarnowcem i Ostrowcem. W kolejnych stuleciach, bo w XVII i XVIII wieku właścicielami Ostrowca byli jeszcze przedstawiciele wielkich rodów magnackich, w tym Ostrogscy, Zasławscy, Wiśniowieccy, Lubomirscy, Sanguszkowie i Czartoryscy.
Rewolucja przemysłowa i czasy wojny
Prawdziwy przełom nastąpił jednak w XIX wieku, kiedy to w latach od 1837 do 1839 inżynier Antoni Klimkiewicz, pełnomocnik hrabiego Henryka Łubieńskiego, zbudował tu hutę i osiedle fabryczne, które zaczęto nazywać Klimkiewiczowem. Niemal równocześnie, bo w 1826 roku, nieopodal uruchomiono pierwszą w Królestwie Polskim cukrownię Częstocice, a w 1885 roku do miasta dotarła kolej szerokotorowa z Bzina (obecnie Skarżysko-Kamienna), która była odnogą drogi Iwangrodzko-Dąbrowskiej. Otwarcie tej linii umożliwiło połączenie z całym Cesarstwem, co miało olbrzymie znaczenie nie tylko pod kątem rozwoju miejscowego przemysłu, ale również dla rozwoju oświaty i kultury. Niestety, później przyszła II woja światowa, która zahamowała dynamiczny rozwój Ostrowca Świętokrzyskiego. Wówczas hitlerowski okupant dokonał eksterminacji społeczności starozakonnej, która stanowiła ponad jedną trzecią populacji miasta. Mimo to, po wyzwoleniu, które miało miejsce 16 stycznia 1945 roku, Ostrowiec szybko odbudował się jako ośrodek hutniczy, a po przywróceniu demokracji wkroczył na drogę nowoczesnego rozwoju.
Współczesne oblicze miasta i atrakcje turystyczne
Tak długa i bogata historia pozostawiła po sobie kilka ciekawych zabytków, które przetrwały do dzisiaj. Zaliczamy do nich między innymi piękny Rynek, Kolegiatę św. Michała Archanioła, Pałac Wielopolskich, Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego oraz Kościół św. Stanisława. Do tego trzeba dodać jeszcze różnego rodzaju ośrodki kultury, takie jak Centrum Tradycji Hutnictwa, Ostrowiecki Browar Kultury czy Izbę Pamięci Cukrownictwa, a także wiele terenów rekreacyjnych, w tym przede wszystkim Zalew Gutwin, Rezerwat Przyrody Krzemionki oraz Rezerwat Przyrody Modrzewie. Jak więc widać, w mieście tym każdy znajdzie coś dla siebie i dotyczy to zarówno miłośników zwiedzania zabytków, jak i osób lubiących spędzać czas w otoczeniu zieleni. Co zatem jeszcze warto zobaczyć na miejscu? Sprawdźcie najciekawsze atrakcje w Ostrowcu Świętokrzyskim i okolicy według redakcji naszego portalu podróżniczego!
Lista najciekawszych atrakcji turystycznych w Ostrowcu Świętokrzyskim i okolicy
1. Rynek w Ostrowcu Świętokrzyskim
Zwiedzanie Ostrowca Świętokrzyskiego najlepiej rozpocząć od jego serca, czyli rynku, który znajduje się w samym centrum tej urokliwej miejscowości. Jest to bowiem fragment miasta pełen pięknych, wiekowych budowli, które swoją architekturą po dziś dzień zachwycają odwiedzających go turystów. Układ ten jest doskonałym przykładem lokalizacji miasta z uwzględnieniem geografii osadniczej regionu. Z naroży prostokątnego placu, niegdyś targowego, rozpoczynają swój bieg ulice, których nazwy Iłżecka, Siennieńska czy Starokunowska, wskazują na historyczne połączenia Ostrowca ze średniowiecznymi miastami Iłżą, Siennem i Kunowem. Ten charakterystyczny układ wraz z wyjątkową wąską uliczką schodzącą ciągiem pieszym do znajdującej się w dolinie rzeki reprezentacyjnej Alei 3 Maja przetrwał w niemal niezmienionym stanie i należy dziś do jednego z nielicznych tak dobrze zachowanych układów urbanistycznych z okresu od XVI do XIX wieku województwie świętokrzyskim. To właśnie tutaj koncentrowało się wtedy codzienne życie mieszkańców, mianowicie odbywały się targi, jarmarki oraz spotkania lokalnej społeczności. Z biegiem lat, szczególnie w okresie intensywnego rozwoju przemysłowego w XIX wieku, znaczenie rynku zaczęło się zmieniać, a miasto stopniowo rozrastało się poza jego pierwotne granice. Dziedzictwem tych czasów są kamienice otaczające rynek, z których najstarsze sięgają przełomu XIX i XX wieku. Mimo to, współczesny rynek wciąż pełni ważną funkcję reprezentacyjno-rekreacyjną, ponieważ to na nim odbywają się najważniejsze wydarzenia w tym mieście, a pomiędzy nimi na ustawionych na nim ławkach mieszkańcy odpoczywają po trudach codziennych obowiązków. Nie brakuje tu również akcentów, które pozwalają pamiętać o przeszłości. Mowa tutaj przede wszystkim o pomniku upamiętniającym zamordowanych przez hitlerowców w publicznej egzekucji 29 mieszkańców miasta. To właśnie jego sąsiedztwie odbywają się uroczystości państwowe i okolicznościowe, którym towarzyszą szacunek i zaduma. Z drugiej strony rynek ten jest miejscem festynów, zlotów i wydarzeń kulturalnych, ściągających tłumy Ostrowczan. Na co dzień natomiast można tu odpocząć na ławeczce, wsłuchując się w szum wody z pobliskiej fontanny i zerknąć, jak nad południową pierzeją rynku wznosi się okazała wieża Kolegiaty Świętego Michała Archanioła. Świątynia ta, choć wielokrotnie zmieniała swój wygląd, niezmiennie w tym samym miejscu, towarzyszy miastu niemal od zarania i stanowi najważniejszy punkt orientacyjny dla mieszkańców i turystów. To wszystko sprawia, że to właśnie na rynku tym najlepiej rozpocząć swoją wycieczkę po Ostrowcu, tym bardziej że funkcjonuje tu wiele kawiarni, restauracji i barów, w których można się posilić, napawając się przy tym niezwykłym klimatem!
2. Kolegiata św. Michała Archanioła w Ostrowcu Świętokrzyskim
Tuż obok rynku czeka kolejna atrakcja, której nie można pominąć podczas zwiedzania Ostrowca Świętokrzyskiego, mianowicie wspomniana powyżej Kolegiata Świętego Michała Archanioła, która znajduje się w odległości zaledwie kilkuset metrów na południowy-wschód od jego centrum. Chodzi tutaj bowiem o jeden z najważniejszych zabytków w całym mieście, którego historia sięga 1614 roku, czyli XVII wieku! To właśnie wtedy z fundacji księcia Janusza Ostrogskiego, a więc ówczesnego właściciela dóbr opatowsko-ćmielowskich, wzniesiono tu pierwszą świątynię, którą później biskup Mikołaj Oborski konsekrował pod wezwaniem świętego Uriela Archanioła. Wówczas budowla ta posiadała trzy ołtarze, w tym głównego patrona, świętego Wawrzyńca oraz świętej Marii Magdaleny. Niestety, niespełna pół wieku później, podczas potopu szwedzkiego, kościół został doszczętnie zniszczony przez wojska księcia Jerzego Rakoczego. Świątynia ta nie pozostała jednak w ruinie na długo, ponieważ już w 1672 roku odbudowano ją w stylu barokowym i ponownie konsekrowano, tym razem pod wezwaniem świętego Michała Archanioła, które nosi do dziś. W kolejnych wiekach budowla ta była jeszcze wielokrotnie remontowana i rozbudowywana, lecz największa transformacja architektoniczna nastąpiła w latach od 1924 do 1928 roku, gdy Ostrowiec przeżywał intensywny rozkwit gospodarczy związany z rozwojem przemysłu. To bowiem wtedy według projektu wybitnego architekta Stefana Szyllera podniesiono i przedłużono nawę główną, dobudowano nawy boczne, kaplicę pogrzebową, zakrystię oraz kościelną wieżę. W ten sposób Kolegiata Świętego Michała Archanioła zyskała neobarokowy charakter, który w pełni zachowała do dziś. To wszystko powoduje, że podczas zwiedzania Ostrowca Świętokrzyskiego nie można jej przeoczyć, tym bardziej że kryje w swoim wnętrzu wiele skarbów, w tym przede wszystkim piękne witraże, malowidła oraz tablice i pomniki upamiętniające ważne postacie i wydarzenia z historii miasta.
3. Centrum Tradycji Hutnictwa w Ostrowcu Świętokrzyskim
Kawałek dalej, bo w odległości niecałych 500 metrów na południe od rynku w Ostrowcu Świętokrzyskim, znajduje się następne miejsce, które warto odwiedzić podczas wizyty w tym mieście, mianowicie Centrum Tradycji Hutnictwa! To interaktywne muzeum, które powstało, aby upamiętnić wieloletnią tradycję hutniczą tego urokliwego miasta, która przez dziesięciolecia była fundamentem jego rozwoju. To właśnie dzięki przemysłowi metalurgicznemu miejscowość ta przekształciła się bowiem z niewielkiej osady w ważny ośrodek gospodarczy, dlatego placówka ta to obowiązkowy punkt do odwiedzenia dla każdego, kto chce zrozumieć jego. I tutaj ekspozycja w niej jest rozłożona na dwóch kondygnacjach, na których można zobaczyć historię ponad 2 tysięcy lat przemysłu w Dolinie rzeki Kamiennej. Całość zaczyna się już w czasach panowania Cesarstwa Rzymskiego, gdy okolice Gór Świętokrzyskich były jednym z największych okręgów produkcji żelaza w Europie, gdzie według badań mogło wówczas działać nawet ponad pół miliona pieców hutniczych! Kolejne działy prowadzą zwiedzającego przez następne etapy rozwoju hutnictwa, węglarstwa i kolejnictwa w tym regionie, aż po czasy współczesne. Całość uzupełniają różnego rodzaju artefakty i pamiątki po ludziach, którzy tworzyli potęgę ostrowieckiego przemysłu, w tym przede wszystkim rekonstrukcja historycznego wagonu samowyładowczego czy oryginalna dokumentacja projektowa podpisana przez Mieczysława Radwana, który był pionierem badań nad świętokrzyskim hutnictwem. Wystawy te zostały zaprojektowane tak, aby angażować zwiedzających w różnym wieku, ponieważ w Centrum Tradycji Hutnictwa turyści mogą nie tylko oglądać gabloty z przedmiotami, ale również mogą korzystać z rozmaitych stołów multimedialnych, paneli dotykowych, projektorów, gier edukacyjnych oraz odtwarzaczy. To właśnie dlatego szczególnym zainteresowaniem cieszy się tu Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności, która została zrealizowana we współpracy z Centrum Nauki Kopernik, gdzie na odwiedzających czeka kilkanaście interaktywnych stacji badawczych, pozwalających na samodzielne eksperymentowanie i odkrywanie praw nauki w praktyce. To wszystko sprawia, że podczas zwiedzania Ostrowca Świętokrzyskiego nie można pominąć tej placówki, tym bardziej że wstęp do niej nie kosztuje wiele!
4. Ostrowiecki Browar Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim
Następnym punktem, który warto odwiedzić podczas przechadzki po Ostrowcu Świętokrzyskim, jest Ostrowiecki Browar Kultury, który znajduje się w odległości 600 metrów na północ od rynku. Mowa tutaj bowiem o nowoczesnym centrum kultury, które powstało w wyniku rewitalizacji dawnego browaru rodziny Saskich. Historia tego kompleksu sięga 1908 roku, gdy przy ówczesnej ulicy Wawrzyńca Krześniaka stanął zakład, w którym rozpoczęto warzenie piwa. W dwudziestoleciu międzywojennym Browar Saskich był już prężnie działającym przedsiębiorstwem zatrudniającym kilkudziesięciu robotników i produkującym rocznie około 50 tysięcy hektolitrów napojów, w tym przede wszystkim jasnego i ciemnego piwa, ale też lemoniady. Tragicznie w historię browaru wpisał się jednak 30 września 1942 roku, gdy hitlerowcy zamordowali publicznie na ostrowieckim rynku jego właściciela, Stanisława Saskiego, jednego z 29 powieszonych tego dnia mieszkańców miasta. Po II wojnie światowej zakład upaństwowiono, natomiast w latach 70. całkowicie zakończono w nim produkcję. Przez kolejne dziesięciolecia budynki stopniowo popadały w ruinę, choć już w latach osiemdziesiątych pojawiły się pierwsze plany adaptacji na cele kulturalne. Na szczęście w 1998 roku majątek zwrócono spadkobiercom rodziny Saskich, a w 2009 roku właścicielem całego kompleksu stała się gmina Ostrowiec Świętokrzyski, która dzięki środkom pozyskanym z różnych źródeł przeprowadziła gruntowną rewitalizację całego obiektu. W efekcie tego powstał kompleks, w którym pod jednym dachem funkcjonuje kilka różnych instytucji: Miejskie Centrum Kultury, Biuro Wystaw Artystycznych, Galeria Fotografii, Miejska Biblioteka Publiczna oraz Kino. Do tego trzeba jeszcze dodać, że poza stałą działalnością tych placówek Ostrowiecki Browar Kultury jest przez cały rok miejscem intensywnego życia kulturalnego, ponieważ jego wnętrze wypełniają nowoczesne sale wystawiennicze i koncertowe, pracownie artystyczne, sale prób, wypożyczalnie, przestrzeń kinowa oraz klimatyczna kawiarnia, w której można usiąść na kawę i różnego rodzaju słodkości. Bogata oferta kulturalna to jednak nie wszystko, co ten kompleks ma do zaoferowania przyjezdnym, ponieważ mieści się tu również Punkt Informacji Turystycznej, dlatego warto wybrać się do niego na spacer, tym bardziej że często organizowane są w nim różnego rodzaju wydarzenia, które przyciągają zarówno lokalnych twórców, jak i artystów z całej Polski!
5. Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego w Ostrowcu Świętokrzyskim
Kolejną świątynią po Kolegiacie Świętego Michała Archanioła, którą warto zobaczyć podczas zwiedzania Ostrowca Świętokrzyskiego, jest Kościół Pod Wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego, który znajduje się w odległości około 1.5 kilometra na południe od rynku w centrum. Jest to bowiem jedna z najpiękniejszych budowli w tym urokliwym mieście, której historia sięga dwudziestolecia międzywojennego, czyli czasów jego dynamicznego rozwoju, kiedy to wraz z rozbudową przemysłu i napływem nowych mieszkańców konieczne było zaspokojenie ich potrzeb duchowych. Wówczas powstała tu świątynia, która od początku znacząco odróżniała się od pozostałych, ponieważ została wybudowana w stylu zakopiańskim, a więc została wzniesiona niemal w całości z drewna na wysokiej, kamiennej podmurówce. Ten unikatowy na skalę województwa świętokrzyskiego projekt, autorstwa warszawskiego architekta Stefana Szyllera, po dziś dzień zachwyca swoją architekturą, która od razu przywodzi na myśl budynki znajdujące się na Podhalu. Do tego trzeba dodać jeszcze wnętrze tego kościółka, które oczarowuje swoim układem oraz dekoracjami, ponieważ zrobiona w nim mozaika na podłodze idealnie współgra z intarsją boazerii na ścianach oraz drewnianym stropem. Z kolei na ołtarzu głównym, utrzymanym w stylu Młodej Polski z elementami modernizmu, uwagę przyciąga piękna figura Najświętszego Serca Jezusowego, która jest dziełem Ludwika Konarzewskiego z Istebnej, czyli uznanego artysty, który na stałe wpisał się w długą tradycję łączenia sztuki religijnej z architekturą góralską. Dodatkowo, obok kościoła znajduje się pomnik ku czci mieszkańców Ostrowca zamordowanych przez NKWD w Katyniu i obozach jenieckich w Związku Radzieckim. Podczas zwiedzania tego malowniczego miasta warto więc zobaczyć ten kościół, tym bardziej że jest usytuowany w cichej i spokojnej części miasta.
6. Pałac Wielopolskich w Ostrowcu Świętokrzyskim
Jeszcze dalej, bo w odległości około 3 kilometrów na południowy-zachód od rynku w Ostrowcu Świętokrzyskim, znajduje się następna architektoniczna perełka, którą warto zobaczyć podczas pobytu w tej miejscowości, mianowicie Pałac Wielopolskich! Chodzi tutaj bowiem o jeden z najcenniejszych zabytków miasta, którego historia sięga XIX wieku, kiedy to został wzniesiony jako rezydencja rodu Wielopolskich. Wówczas jego budowę zlecił kupiec i bankier Antoni Edward Fraenkel, który nabył dobra ostrowieckie od Banku Polskiego. Pierwotnie obiekt ten miał jednak stanąć w pobliskiej osadzie Klimkiewiczów, lecz ostatecznie zdecydowano wybudować go w Częstocicach, na miejscu starego drewnianego dworu. Projekt powierzono wtedy Leandro Janowi Ludwikowi Marconiemu, czyli wybitnemu warszawskiemu architektowi wywodzącemu się z rodziny o bogatych architektonicznych tradycjach, synowi jeszcze bardziej sławnego Henryka Marconiego. Budowę rozpoczęto w latach 80. XIX stulecia i kontynuowano aż do 1899 roku. Ukończył ją dopiero kolejny właściciel dóbr ostrowieckich, bankier Władysław Laski, który Częstocice przeznaczył na wiano dla swojej córki Marii. To właśnie ona poślubiła hrabiego Zygmunta Wielopolskiego, a więc ziemianina i polityka, przez co od tego momentu pałac na stałe związał się z jedną z linii tego znamienitego rodu, wchodząc do historii pod nazwą, którą nosi do dziś. W ten sposób powstała budowla, która przez dziesięciolecia pełniła bardzo różne funkcje, poczynając od hotelu dla akcjonariuszy, przez resursę dla pracowników huty, aż po szkołę podstawową i przedszkole. Dopiero w 1966 otwarto w nim Muzeum Regionalne, które z czasem przekształciło się w dzisiejsze Muzeum Historyczno-Archeologiczne. Dzięki temu obecnie można w nim podziwiać ekspozycje związane z całym regionem, w tym przede wszystkim jedną z największych w Polsce kolekcji ćmielowskiej porcelany i fajansów, galerię portretów królów i książąt polskich autorstwa Marcella Bacciarellego oraz kolekcję XIX i XX-wiecznych sreber i platerów stołowych. Dział historyczny uzupełnia jeszcze ekspozycja dotycząca dziejów Ostrowca od końca XVI do roku 1939, obejmująca archiwalia, broń białą i palną, numizmatykę, mapy wojskowe, fotografie i pamiątki cechowe. To wszystko powoduje, że podczas zwiedzania tego pełnego pięknych zakątków miasta koniecznie trzeba odwiedzić ten pałac, szczególnie że znajduje się pośrodku parku krajobrazowego z wiekowymi dębami, lipami i innymi gatunkami drzew!
7. Kościół św. Stanisława w Ostrowcu Świętokrzyskim
Na liście najciekawszych miejsc do odwiedzenia w Ostrowcu Świętokrzyskim nie może zabraknąć również Kościoła Świętego Stanisława, który znajduje się w odległości około 3 kilometrów na wschód od rynku w centrum. Mowa tutaj bowiem o świątyni, której historia sięga aż XVI wieku, kiedy to w miejscu obecnej budowli stał niewielki, drewniany kościółek. Wówczas został on ufundowany przez ówczesnych właścicieli Denkowa, czyli osady, która jest obecnie częścią Ostrowca, a więc Stanisława i Kaliksta Michowskich. W burzliwym XVII wieku, gdy przez ziemie polskie przetaczały się kolejne najazdy szwedzkie i siedmiogrodzkie, modrzewiowy kościółek uległ jednak poważnym zniszczeniom, dlatego pod koniec tego stulecia postanowiono go rozebrać i wznieść na jego miejscu nowy, murowany kościół w stylu barokowym, który przetrwał aż do dziś. Jego budowę ukończono w 1702 roku, natomiast uroczysta konsekracja nowej świątyni odbyła się 15 października 1741 roku i dokonał jej biskup sufragan krakowski Michał Ignacy Kunicki. W kolejnych dziesięcioleciach świątynia była jeszcze kilkukrotnie rozbudowywana i przebudowywana, przez co dziś można dostrzec w jej architekturze wpływy różnych epok. Największe skarby kryją się jednak we wnętrzu tego kościoła, ponieważ można w nim zobaczyć późnobarokowy ołtarz główny z wizerunkiem świętego Stanisława oraz kamienny ołtarz wykonany przez Józefa Jamroza, czyli tego samego artysty, który stworzył ołtarz w Kolegiacie Świętego Michała Archanioła. Do tego trzeba jeszcze dodać, że na ścianach i przy ołtarzu głównym rozmieszczono szereg cennych epitafiów, w tym między innymi Kacpra Teodora Siemianowskiego z 1704 roku, Franciszka Siemianowskiego z 1723 roku, tablic nagrobnych rodu Kotkowskich z końca XIX wieku, a także piaskowcową tablicę księdza Stanisława Wielockiego z 1714 roku, przeniesioną tu z rozebranego przedsionka. Z kolei widoczną w nim polichromię i droga krzyżową zaprojektował Jerzy Hoppen, a całość otacza kamienny mur z kolejnymi tablicami epitafijnymi. Co ciekawe, właśnie tu, w Kościele Świętego Stanisława, wzięli ślub rodzice jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku, mianowicie Antonina Kotkowska i Jan Gombrowicz, rodzice Witolda Gombrowicza! Podczas pobytu w Ostrowcu koniecznie więc trzeba go zobaczyć na własne oczy, szczególnie że znajduje się na uboczu, poza utartymi szlakami!
8. Izba Pamięci Cukrownictwa w Ostrowcu Świętokrzyskim
W podobnej odległości, bo około 3 kilometry na południowy-zachód od rynku w Ostrowcu Świętokrzyskim, na turystów czeka kolejna atrakcja, której nie można pominąć w trakcie wizyty w tym mieście, otóż Izba Pamięci Cukrownictwa. Nie każdy zdaje sobie bowiem sprawę, że zanim miasto to zasłynęło z hutnictwa, to jeszcze wcześniej narodził się tu zupełnie inny rodzaj przemysłu, mianowicie cukrownictwo. To właśnie w tym miejscu w 1839 roku hrabia Henryk Łubieński, czyli ówczesny dyrektor i wiceprezes Banku Polskiego, wzniósł pierwszą na ziemiach Królestwa Polskiego cukrownię przemysłową, której upamiętnieniem jest funkcjonująca w niej obecnie placówka, będąca jedynym muzeum w Polsce poświęconym w całości dziejom przemysłu cukrowniczego! Cała wystawa została zaprojektowana tak, aby chronologicznie ukazać ewolucję tej branży, od czasów pierwszych zakładów przerabiających buraki, przez rozkwit przemysłowy przełomu XIX i XX wieku, aż po współczesność. W jej zbiorach znajduje się kilka tysięcy przedmiotów związanych z kilkudziesięcioma cukrowniami z całej Polski, w tym między innymi archiwalne dokumenty, takie jak protokoły posiedzeń zarządów, akty notarialne, wyciągi hipoteczne, korespondencję i raporty produkcyjne. Kolejnymi eksponatami są mapy i plany cukrowni, papiery wartościowe, monety i banknoty, pocztówki, medale, sztandary zakładowych organizacji, puchary i wazony, urządzenia laboratoryjne, maszyny i sprzęt produkcyjny. Wśród tego ogromnego zbioru pamiątek szczególną uwagę zwraca jednak prawdziwy unikat, a konkretniej umowa z 1839 roku dotycząca pożyczki na budowę cukrowni we wsi Serniki, a więc dokument, który w sensie symbolicznym stoi u początków całej opowieści o polskim cukrownictwie. Do tego trzeba dodać jeszcze, że do dyspozycji zwiedzających jest interaktywny infokiosk z bogatą bazą wiedzy o eksponatach i historii cukrownictwa. To wszystko sprawia, że podczas wizyty w Ostrowcu warto odwiedzić tę placówkę, zwłaszcza że regularnie trafiają do niej nowe dary z całej Polski, a wejście do niej jest bezpłatne!
9. Zalew Gutwin w Ostrowcu Świętokrzyskim
W Ostrowcu Świętokrzyskim nie brakuje też terenów rekreacyjnych, a jednym z nich jest Zalew Gutwin, który znajduje się w odległości około 4 kilometrów na północ od rynku w centrum tej miejscowości. Mowa tutaj bowiem o niewielkim akwenie, który skrywa się na skraju Puszczy Iłżeckiej, gdzie na łonie natury można z powodzeniem odetchnąć od zgiełku miasta. Zalew ten jest zbiornikiem retencyjnym zasilanym wodami roztopowymi i opadowymi z otaczających go lasów i łąk, co sprawia, że pełni nie tylko funkcję rekreacyjną, ale jest również ważny pod kątem miejscowej przyrody, ponieważ stanowi ostoję dla licznych ptaków i zwierząt. To ze względu na to, że ten otoczony gęstymi borami sosnowymi zbiornik tworzy w tym miejscu specyficzny mikroklimat, który sprzyja występowaniu wielu różnych gatunków. To, co jednak przyciąga tu zarówno mieszkańców Ostrowca, jak i odwiedzających miasto turystów, to rozbudowana infrastruktura wypoczynkowa, ponieważ na brzegach zalewu znajdują się plaże z leżakami, parasolami i wypożyczalnią sprzętu wodnego, w której można wynająć rowerki wodne czy kajaki, a nawet popularne od kilku sezonów deski typu SUP. Dla amatorów aktywności na lądzie przygotowano natomiast kilka boisk do siatkówki plażowej i piłki nożnej plażowej, kort tenisowy, plenerową siłownię oraz urządzenia do crossfitu. Z kolei dla tych, którzy szukają czegoś bardziej ekscytującego, czeka park linowy z dwoma trasami, zróżnicowanymi pod względem trudności i wysokości. I tutaj łatwiejsza trasa jest świetną opcją dla dzieci i mniej odważnych dorosłych, natomiast wyższy tor sprawdzi się dla tych, którzy cenią sobie większą dawkę adrenaliny. To właśnie dlatego podczas wizyty w tym malowniczym mieście nie można go pominąć, szczególnie biorąc pod uwagę, że tak jak wspomnieliśmy na początku z jednej strony jest on idealnym miejscem, aby po całym dniu spacerów usiąść na jednej z ławek i odetchnąć w tych pięknych okolicznościach przyrody, z drugiej zaś jego przestrzeń tworzy doskonałe warunki do aktywnego wypoczynku, poczynając od spacerów, przez jogging, aż po jazdę na rowerze!
10. Rezerwat Przyrody Krzemionki Opatowskie w Sudole
Nie tylko w Ostrowcu Świętokrzyskim na przybyszów czeka mnóstwo atrakcji, ale również w jego pobliżu. Jedną z nich jest Rezerwat Przyrody Krzemionki, który znajduje się we wsi Sudół, w odległości około 10 kilometrów na północny-wschód od centrum tego miasta. Nie chodzi tu jednak o zwykły las, tylko o wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO kompleks, który obejmuje prehistoryczne kopalnie krzemienia pasiastego z okresu neolitu! Ich historia sięga już około 3900 roku p.n.e, kiedy to żyjący tu przedstawiciele kultury lejkowatych pucharów, kultury amfor kulistych oraz kultury mierzanowickiej stworzyli pierwsze w dziejach zagłębie przemysłowe! Wówczas schodzili nawet 10 metrów pod ziemię, drążąc systemy korytarzy i komór, z których wydobywali krzemień pasiasty, czyli skałę charakteryzującą się wyjątkowym połączeniem twardości i kruchości, która była doskonałym materiałem do wyrobu siekier, dłut i noży. To już wydaje się nieprawdopodobne, a do tego trzeba dodać, że wyroby z tego surowca trafiały do odbiorców oddalonych o nawet 600 kilometrów od miejsca wydobycia, co świadczy o zaawansowanych sieciach wymiany handlowej epoki kamienia, które nauka wciąż dokładnie bada i opisuje! Dziś ta prehistoryczna kopalnia jest dostępna dla każdego, kto chce dowiedzieć się więcej na temat jej działalności, ponieważ rezerwat obejmuje zarówno część podziemną, jak i rozległy teren naziemny, na którym można zobaczyć setki szybów kopalnianych oraz charakterystyczne zagłębienia w ziemi będące pozostałością po działalności górniczej sprzed tysięcy lat. Szczególną atrakcją jest podziemna trasa turystyczna, która pozwala zwiedzającym wejść do dawnych korytarzy i na własne oczy zobaczyć, w jak trudnych warunkach pracowali pierwotni górnicy. Poza tym na miejscu funkcjonuje jeszcze muzeum, które prezentuje odtworzoną na podstawie badań archeologicznych pradziejową wioskę górniczą z modelami jej mieszkańców, zwierząt domowych i narzędzi. Wizyta w kopalniach i muzeum to jednak tylko część doświadczenia, ponieważ to, co znajduje się na powierzchni, jest równie fascynujące, dlatego że rezerwat ten obejmuje blisko 379 hektarów, na terenie których skrywa tysiące zagłębień poszybowych oraz hałdy odpadów wydobywczych, które po tysiącleciach pokryła bujna roślinność. Podczas wizyty w Ostrowcu Świętokrzyskim koniecznie trzeba więc uwzględnić to miejsce na liście atrakcji do odwiedzenia, szczególnie że wycieczka do niego pozwala zarówno odetchnąć od zgiełku panującego w mieście, jak i umożliwia lepsze poznanie historii tego regionu!
11. Park dinozaurów w Bałtowie
Kawałek dalej, bo we wsi Bałtów, która znajduje się w odległości około 16 kilometrów na północny-wschód od centrum Ostrowca Świętokrzyskiego, czeka jedna z największych atrakcji w województwie świętokrzyskim, mianowicie Bałtowski Kompleks Turystyczny, który dzieli się na kilka różnych stref! Pierwsza z nich to JuraPark, czyli pierwszy w Polsce park dinozaurów, w którym na powierzchni ponad 3 hektarów ustawiono ponad 100 naturalnej wielkości modeli tych prehistorycznych gadów, które zostały wykonane pod bacznym okiem paleontologów! Już sam ich rozmiar potrafi zaimponować, ponieważ największy z nich, a więc sejsmozaur, ma aż 47 metrów długości, co robi wrażenie nawet na dorosłych zwiedzających. Lokalizacja tego parku nie jest jednak przypadkowa, bowiem w Bałtowie odkryto ślady tych wielkich gadów, w tym między innymi odcisk łapy allozaura, a także tropy stegozaura, kamptozaura oraz makompsognata. Wizyta w tym miejscu jest więc czymś więcej niż tylko podziwianiem realistycznych rzeźb, tym bardziej że każdy model opatrzony jest tablicą informacyjną w kilku językach, dzięki czemu spacer przez ten park to jednocześnie fascynująca lekcja paleontologii i geologii, prowadzona na świeżym powietrzu, wśród naturalnej roślinności doliny Kamiennej. To już sprawia, że przechadzka po tym kompleksie jest wspaniałą zabawą, a do tego trzeba jeszcze dodać, że na jego terenie znajduje się też Muzeum Jurajskie z autentycznymi skamieniałościami oraz Gondwana, czyli strefa edukacyjna z piaskownicą, w której można odkopać szkielet kilkumetrowego tyranozaura. Oczywiście nie można zapomnieć również o Prehistorycznym Oceanarium, które przenosi zwiedzających w głębiny jurajskiego morza, gdzie w kilku salach z trójwymiarowymi projekcjami można spotkać stworzenia, które zamieszkiwały wody w czasach, gdy Bałtów leżał na dnie oceanu. To wszystko sprawia, że wycieczka w to miejsce będzie wspaniałą rozrywką dla całych rodzin, tym bardziej że poza parkiem dinozaurów w Bałtowie czeka jeszcze więcej atrakcji!
12. Zwierzyniec w Bałtowie
Kolejną atrakcją na terenie Bałtowskiego Kompleksu Turystycznego, która przypadnie do gustu przede wszystkim rodzinom z dziećmi, jest zwierzyniec, po którym odbywają się jedyne safari w Polsce! Podczas takiej wycieczki można bowiem podziwiać mnóstwo dzikich zwierząt, które swobodnie poruszają się po rozległych wybiegach. Aby ułatwić ich oglądanie, park ten został podzielony na dwie odrębne strefy, w których żyją różne gatunki. Górna część to obszar z wyznaczoną trasą, którą goście mogą pokonać na dwa sposoby. Pierwszy z nich to możliwość wyprawy charakterystycznym żółtym autobusem szkolnym, który jest prowadzony przez doświadczonego przewodnika opowiadającego po drodze ciekawostki z życia każdego gatunku. Drugi natomiast to możliwość wjechania do parku własnym autem, w którym można uruchomić dostępną na miejscu aplikację lub audioprzewodnik, które również przybliżą wiele ciekawostek o żyjących tu zwierzętach. Bez względu na wybrany środek transportu, na wytyczonych po kompleksie ścieżkach można spotkać wiele różnych stworzeń, w tym między innymi żubry, strusie, wielbłądy, osły, alpaki, lamy, muflony, konie, bydło watussi oraz bydło szkockie. Swoboda, z jaką poruszają się po rozległych wybiegach, nie jest jednak dziełem przypadku, lecz efektem konkretnej filozofii prowadzenia tego parku, ponieważ właściciele Bałtowskiego Kompleksu Turystycznego dbają o to, aby wybiegi były jak najbardziej zbliżone do naturalnych środowisk poszczególnych gatunków, a same zwierzęta zdrowe, dobrze odżywione i pozbawione oznak stresu wynikającego z kontaktu z ludźmi. Z kolei dolna część zwierzyńca ma zupełnie inny charakter, ponieważ tu na gości czeka między innymi ptaszarnia z setkami egzotycznych i krajowych gatunków ptaków, które zachwycają bogactwem barw i dźwięków, a także zagrody z mniejszymi ssakami, takimi jak kozy, króliki i owce, które są otwarte dla zwiedzających, przez co można do nich wejść, pogłaskać je i nakarmić. To właśnie ta część często okazuje się największą atrakcją dla rodzin z dziećmi, szczególnie że żyjące w niej zwierzęta chętnie podchodzą do turystów. Jak więc widać, wycieczka w to miejsce będzie doskonałą odskocznią od ciągłego spędzania czasu w mieście, tym bardziej że cały kompleks znajduje się na łonie natury!
13. Ośrodek narciarski w Bałtowie
Bałtów kojarzy się przede wszystkim z parkiem dinozaurów, zwierzyńcem oraz piękną naturą, ale mało kto zdaje sobie sprawę, że ta sama wioska w dolinie rzeki Kamiennej ma do zaoferowania coś zupełnie nieoczekiwanego w tej części Polski, mianowicie prawdziwy ośrodek narciarski, który z powodzeniem rywalizuje z kurortami Sudetów czy Beskidów! Mowa tutaj o Szwajcarii Bałtowskiej, czyli kompleksie, który jest najlepszym ośrodkiem narciarskim w województwie świętokrzyskim, przez co dowodzi, że Bałtowski Kompleks Turystyczny oferuje atrakcje na każdą porę roku! Na miejscu czekają bowiem trasy narciarskie o długości 2500 metrów, wyciąg krzesełkowy o imponującej przepustowości 2400 osób na godzinę oraz dwa nowoczesne wyciągi orczykowe mogące obsłużyć kolejnych 1500 narciarzy na godzinę! Do tego trzeba dodać jeszcze szerokość zjazdów, która wynosi od 50 do 70 metrów, co docenią szczególnie najmłodsi, którzy potrzebują swobodnej przestrzeni do stawiania pierwszych kroków na nartach bez obawy o kolizję z innymi uczestnikami. Wszystkie trasy są regularnie ratrakowane i utwardzane, a nowoczesny system sztucznego naśnieżania gwarantuje odpowiednie warunki nawet wtedy, gdy aura nie sprzyja miłośnikom białego szaleństwa. Oświetlenie całego stoku pozwala natomiast na jazdę nawet po zachodzie słońca, dlatego że ośrodek czynny jest od rana do wieczora, co daje gościom nocującym na miejscu wyjątkowo dużo czasu na korzystanie z miejscowych atrakcji. Do tego trzeba dodać, że zarówno dla początkujących, jak i tych, którzy chcą podszlifować swoje umiejętności, w Szwajcarii Bałtowskiej działa profesjonalna szkółka narciarska i snowboardowa, która prowadzi lekcje indywidualne i grupowe. Zimowa oferta tego kompleksu nie kończy się jednak na nartach i snowboardzie, ponieważ na jego terenie znajduje się również lodowisko z odpowiednim oświetleniem oraz muzyką, na którym można całymi godzinami jeździć na łyżwach! Całości dopełnia jeszcze bogate zaplecze gastronomiczne i noclegowe, dzięki czemu można tu spędzić nawet cały dzień!
14. Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Następną atrakcją w pobliżu Ostrowca Świętokrzyskiego jest Żywe Muzeum Porcelany, które znajduje się w miejscowości Ćmielów, w odległości około 13 kilometrów od centrum tego malowniczego miasta. To właśnie tutaj w XVIII wieku, a konkretniej w 1790 roku, jeden z miejscowych garncarzy skupił wokół siebie kilku rzemieślników i uruchomił pierwszą manufakturę, a hrabia Jacek Małachowski w 1804 roku przestawił ją na produkcję fajansu, czyli wyrobów ceramicznych pokrywanych szkliwem. Wówczas produkowana na miejscu porcelana była tak wspaniała, że zdobiła stoły królewskie i arystokratyczne oraz zdobywała złote medale na wystawach w Paryżu i Filadelfii, a nawet trafiła do pałacu Buckingham! Aby opowiedzieć tę historię szerszemu gronu osób, na miejscu w 2005 roku otwarto Żywe Muzeum, w którym zwiedzający mają możliwość nie tylko oglądania eksponatów, ale przede wszystkim obserwowania na żywo całego procesu powstawania porcelany, poczynając od przygotowania masy, przez jej formowanie, aż po zdobienie gotowych wyrobów. Największą i najbardziej niezapomnianą atrakcją tego muzeum jest jednak możliwość wejścia do wnętrza oryginalnego, stuletniego pieca do wypału porcelany, który jest jedynym takim na świecie udostępnionym do zwiedzania! Piec ten wznosi się na 3 kondygnacje i mierzy aż 22 metry wysokości, co czyni go prawdopodobnie największym zachowanym piecem porcelanowym w Polsce! I tutaj po przekroczeniu jego progu, trafia się do wyjątkowej sali multimedialnej, gdzie można obejrzeć film opowiadający o historii ćmielowskiej porcelany oraz procesie jej wytwarzania. Do tego trzeba dodać jeszcze możliwość zobaczenia wyrabianych na miejscu dzieł, z których część ma nawet 200 lat! Jednak wizyta w tym miejscu to nie tylko podziwianie kunsztu dawnych mistrzów, ale również niepowtarzalna okazja, by samemu poczuć się jak rzemieślnik, ponieważ muzeum to oferuje również warsztaty porcelanowe, podczas których można ulepić z masy porcelanowej różnego rodzaju przedmioty, a później zabrać swoje dzieło do domu jako piękną pamiątkę z wypadu do Ćmielowa. Nic więc dziwnego, że jest to jedna z największych atrakcji w okolicy Ostrowca Świętokrzyskiego, szczególnie że wizyta w Żywym Muzeum Porcelany nie tylko zapewnia rozrywkę, ale także pozwala dowiedzieć się wiele ciekawostek o miejscowym rzemieślnictwie!
15. Świętokrzyski Park Narodowy
Lista najciekawszych miejsc do zobaczenia w Ostrowcu Świętokrzyskim i pobliżu tego urokliwego miasta nie byłaby kompletna bez Świętokrzyskiego Parku Narodowego, który znajduje się w odległości około 27 kilometrów na południowy-zachód od jego centrum. Mowa tutaj bowiem o jednym z najstarszych parków narodowych w Polsce, który obejmuje ponad 7600 hektarów niezwykłej przyrody Gór Świętokrzyskich, w tym przede wszystkim pasma Łysogór z najwyższym szczytem Łysicą o wysokości 614 metrów n.p.m. oraz Łysą Górą o wysokości 595 metrów n.p.m., a także część Pasma Klonowskiego, Doliny Wilkowskiej i Doliny Dębniańskiej. Oba te szczyty są częstym celem turystów wypoczywających w okolicy, jednak ten drugi zasługuje na większą uwagę, ponieważ badania archeologiczne potwierdzają, że już w VII wieku funkcjonował tu kamienny wał kultowy, związany z pogańskimi obrzędami Słowian, którzy poświęcili górę tą trzem bóstwom: Ładzie, Bodzie i Leli. Z kolei gdy na przełomie X i XI wieku chrześcijaństwo wypierało dawne wierzenia słowiańskie, na szczycie osadzono pierwszych benedyktyńskich zakonników, zamieniając pogańskie miejsce kultu w sanktuarium chrześcijańskie. W ten sposób powstał klasztor na Świętym Krzyżu, który jest najstarszym sanktuarium w Polsce, a przechowywane w nim od wieków relikwie Drzewa Krzyża Świętego przyciągają pielgrzymów z całego kraju. Obok klasztoru i platformy na szczycie Łysej Góry działa również Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego, czyli jedna z nowocześniejszych placówek tego rodzaju w Polsce, w której multimedialne wystawy prezentują geologię, florę i faunę parku w taki sposób, aby zainteresowały zarówno dzieci, jak i dorosłych. Sam park to bowiem znacznie więcej niż gołoborza i klasztor, ponieważ jest to rozległa, niezwykła Puszcza Jodłowa, której jodłowy drzewostan od wieków zachwyca poetów i pisarzy, w tym samego Stefana Żeromskiego. To rezerwaty ścisłe z kilkusetletnimi bukami i jodłami, w tym słynna Bukowa Góra z okazałymi drzewami liczącymi sobie kilkaset lat, które są domem dla wielu gatunków roślin i zwierząt. To wszystko powoduje, że Świętokrzyski Park Narodowy jest idealnym kierunkiem na całodniową wyprawę, zwłaszcza że wiedzie po nim kilka urozmaiconych szlaków!
Bibliografia:
https://um.ostrowiec.pl/
https://ostrowiec.travel/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostrowiec_Świętokrzyski