Co warto zwiedzić w Brzegu?
Brzeg to niewielkie, ale bardzo urokliwe, a przy tym pięknie położone miasteczko, które znajduje się nad Odrą, w województwie opolskim, w południowo-zachodniej części Polski. Jest to wciąż jeszcze nieodkryty przez turystów, bo dopiero rozwijający się ośrodek turystyczny, w którym na przybyszów czeka od groma rozmaitych atrakcji! Miejscowość ta łączy w sobie bowiem bardzo bogatą, ponad 700-letnią historię, która pozostawiła po sobie wiele cennych zabytków z mnóstwem pełnych zieleni terenów rekreacyjnych, idealnych na złapanie oddechu od codziennego zgiełku. Do tego dochodzi jeszcze wiekowa zabudowa z licznymi architektonicznymi perełkami, w których funkcjonuje szereg klimatycznych restauracji, kawiarni i barów, w których po całym dniu aktywności można kawiarni i barów, gdzie po całym dniu aktywności można odpocząć i zjeść coś pysznego. Oczywiście nie można zapomnieć również o szeroko rozwiniętej infrastrukturze, która z jednej strony zapewnia turystom dostęp do wszelkich niezbędnych usług, z drugiej zaś gwarantuje im wypoczynek w pełni komfortowych warunkach. To wszystko powoduje, że Brzeg jest idealną destynacją na kilkudniowy wypad, szczególnie że w jego pobliżu czeka jeszcze więcej atrakcji! Jeżeli więc i Wy zdecydowaliście się wybrać to piękne miasto jako swoją bazę wypadową, przed przybyciem do niego dobrym pomysłem będzie sprawdzenie, jakie atrakcje turystyczne w Brzegu i jego okolicy są najciekawsze! I tego właśnie dowiecie się z dzisiejszego artykułu! Zapraszamy do lektury!
Spis treści:
1. Gdzie leży Brzeg?
2. Co warto zobaczyć w Brzegu?
3. Lista najciekawszych atrakcji turystycznych w Brzegu
• Stare Miasto w Brzegu
• Zamek Piastów Śląskich w Brzegu
• Kaplica św. Jadwigi w Brzegu
• Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzegu
• Ratusz w Brzegu
• Kościół św. Mikołaja w Brzegu
• Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Brzegu
• Brama Odrzańska w Brzegu
• Park Nadodrzański w Brzegu
• Park Centralny im. J. Czajkowskiego w Brzegu
• Park Wolności im. Juliusa Peppela w Brzegu
• Szlak Średniowiecznych Polichromii Brzeskich
• Sanktuarium św. Jakuba Apostoła w Małujowicach
• Winnica Jania w Krzyżowicach
• Pałac w Łosiowie
• Rezerwat przyrody Grodzisko Ryczyńskie
• Rezerwat przyrody Lubsza
Gdzie leży Brzeg?
Brzeg to miasto, które leży nad Odrą, w województwie opolskim, w obrębie historycznego Dolnego Śląska, w południowo-zachodniej części Polski. Miejscowość ta znajduje się we wschodniej części Równiny Grodkowskiej, czyli w mikroregionie, który jest usytuowany między rzeką Oławą, Odrą i Nysą Kłodzką, obejmującym południowo-wschodnią część Równiny Wrocławskiej. Od Opola, a więc stolicy województwa opolskiego dzieli ją około 42 kilometrów, a od Wrocławia, czyli stolicy województwa dolnośląskiego niecałe 43 kilometry. To powoduje, że Brzeg jest bardzo dobrze skomunikowany z całym regionem, dzięki czemu można do niego dotrzeć zaledwie w kilkadziesiąt minut z każdego z tych miast.
Co warto zobaczyć w Brzegu?
Brzeg to jedno z najpiękniejszych miast na Dolnym Śląsku, które łączy w sobie bardzo bogatą historię z niebywale malowniczym położeniem! Jest to bowiem miejscowość, której początki sięgają już XIII wieku, kiedy to w 1248 roku na terenie istniejących w jej miejscu osad: Wysoki Brzeg i Małkowice ze względu na strategiczne położenie wytyczono regularnie rozplanowane miasto z umocnieniami obronnymi. I już niedługo później, bo od 1311 roku stało się ono stolicą niezależnego księstwa brzeskiego, a później legnicko-brzeskiego i legnicko-wołowsko-brzeskiego, które wydzielone były z księstwa legnickiego. Jego rozkwit nastąpił jednak dopiero za panowania księcia Jerzego II, czyli w XVI wieku, głównie za sprawą utworzonego w nim gimnazjum, które w krótkim czasie stało się ważnym ośrodkiem życia umysłowego w tej części Śląska. Tak długa i bogata historia pozostawiła po sobie kilka monumentalnych zabytków, które przetrwały do dzisiaj, pomimo wzmożonych walk w trakcie II wojny światowej, które doprowadziły do poważnych zniszczeń miasta. Zaliczamy do nich między innymi Zamek Piastów Śląskich, Bramę Odrzańską, kościół pw. św. Mikołaja, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, dawny kościół franciszkanów, kaplicę św. Jadwigi, ratusz oraz stare miasto. Sama historia to jednak nie jedyne atuty Brzegu, bowiem poza wiekowymi budowlami, zarówno w nim, jak i w jego pobliżu czekają też inne, bardzo ciekawe atrakcje! Mowa tutaj przede wszystkim o kilku pełnych zieleni parkach, takich jak Park Nadodrzański, Park Wolności im. Juliusa Peppela czy Park Centralny im. J. Czajkowskiego, w których z jednej strony można wypocząć na łonie natury, z drugiej zaś można skorzystać z różnego rodzaju aktywności, poczynając od spacerów, aż na jeździe na rowerze kończąc. Do tego trzeba dodać jeszcze mnóstwo terenów rekreacyjnych nad Odrą, które pełne są malowniczych szlaków, na których można odetchnąć od zgiełku miasta, napawając się przy tym wspaniałą, miejscową przyrodą. Jak więc widać, w Brzegu każdy znajdzie coś dla siebie i dotyczy to zarówno miłośników zwiedzania zabytków, jak i osób lubiących spędzać czas w otoczeniu zieleni. Co zatem jeszcze warto zobaczyć w tej urokliwej miejscowości? Mamy dla Was kilkanaście wspaniałych propozycji! Sprawdźcie najciekawsze atrakcje w Brzegu i okolicy według redakcji naszego portalu podróżniczego!
Lista najciekawszych atrakcji turystycznych w Brzegu
1. Stare Miasto w Brzegu
Biorąc pod uwagę, że historia Brzegu sięga aż XIII wieku, nie będzie zaskoczeniem, że jedną z najważniejszych atrakcji w tej urokliwej miejscowości, jest Stare Miasto! Chodzi tutaj bowiem o obszar pełen pięknych, wiekowych budowli, które swoją architekturą po dziś dzień zachwycają odwiedzających go turystów! Układ ten jest doskonale zachowanym przykładem miasta lokowanego na prawie średzkim z XIII wieku, w ramach którego Stare Miasto ma kształt owalny, z wrzecionowatym rynkiem oraz przecinającymi się pod kątem prostym ulicami, które ograniczone są od północy Odrą, a od południa, zachodu i wschodu najpierw otaczały je mury miejskie i fosa, a później fortyfikacje bastionowe. I tutaj w zachodniej części starówki znajduje się Zamek Piastów Śląskich, Kaplica Świętej Jadwigi Śląskiej, Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego oraz piastowskie gimnazjum, natomiast we wschodniej części usytuowany jest gotycki Kościół Świętego Mikołaja, kompleks zabudowań franciszkanów oraz zespół młynów nad Odrą. Z kolei centralnym punktem Starego Miasta jest wspomniany wcześniej rynek z renesansowym ratuszem, które otaczają kamienice o zróżnicowanej architekturze, z elementami gotyckimi, renesansowymi i barokowymi, częściowo ukrytymi pod późniejszymi fasadami. Jedną z nich jest kamienica przy ulicy Jabłkowej 6, czyli najstarszy budynek w Brzegu z XIII wieku, który niegdyś pełnił funkcję wieży mieszkalno-obronnej, a dzisiaj stanowi piękny przykład średniowiecznej architektury, świadczący o bogatej historii miasta. Jak więc widać, atrakcji na jego terenie nie brakuje, dlatego warto wybrać się po nim na przechadzkę, szczególnie że poza licznymi zabytkami funkcjonuje tu wiele kawiarni, restauracji i barów, w których można się posilić, napawając się przy tym niezwykłym klimatem!
2. Zamek Piastów Śląskich w Brzegu
Podczas przemierzania starówki w Brzegu nie można przeoczyć prawdziwego symbolu tego urokliwego miasta, który niewątpliwie jest jedną z największych atrakcji w całym województwie, mianowicie Zamku Piastów Śląskich, który znajduje się w jej zachodniej części. Chodzi tutaj bowiem o niezwykle cenny zabytek o ogromnym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski, który jest uznawany za jeden z najważniejszych zamków renesansowych w tej części Europy! Pierwsze wzmianki o nim pochodzą już z 1235 roku, kiedy to rzeczona budowla pełniła funkcję rezydencjonalno-obronną, z jednej strony będąc siedzibą namiestnika książęcego, z drugiej zaś stanowiąc przystanek dla podróżujących tędy książąt wrocławskich. Niedługo później, bo w 1300 roku wzniesiono w niej kwadratową ceglaną wieżę, nazywaną dzisiaj Wieżą Lwów, aby wzmocnić jej walory obronne, natomiast pod koniec XIV wieku zamek doczekał się modernizacji na rozkaz księcia Ludwika I Brzeskiego, który nakazał obwarować go murami obronnymi. Jego obecny wygląd jest jednak wynikiem przebudowy, która miała miejsce w drugiej połowie XVI wieku, w ramach której najpierw książę Fryderyk II, a później jego syn, czyli książę Jerzy II, wzorując się na Zamku Królewskim na Wawelu przebudował twierdzę na styl renesansowy. Wówczas wzniesiono południowe i wschodnie skrzydło, krużganki i bramę. Ostatnim etapem była przebudowa skrzydła od strony Bramy Wrocławskiej, na skutek której wkomponowano je w zabudowę gotycką oraz połączono z Wieżą Lwów i przyzamkowym kościołem. Niestety, w 1675 roku w zamku zmarł ostatni potomek z linii Piastów Śląskich, w wyniku czego w kolejnych latach twierdza zaczęła podupadać. Na szczęście po II wojnie światowej rozpoczęto stopniowe prace rekonstrukcyjne, które przyspieszyły pod koniec XX wieku, kiedy to przeprowadzono kompleksową odbudowę zamku i przywrócono jego pierwotne założenie przestrzenne. Dzięki temu, zamek ten wciąż zachwyca odwiedzających Brzeg turystów, dlatego podczas wizyty w tym malowniczym mieście nie można go przeoczyć, zwłaszcza że funkcjonuje w nim Muzeum Piastów Śląskich, w którym można podziwiać mnóstwo artefaktów związanych z Piastami Śląskimi oraz Ziemią Brzeską!
3. Kaplica św. Jadwigi w Brzegu
Tuż obok zamku znajduje się kolejna atrakcja, którą warto zobaczyć podczas przemierzania starówki, a konkretniej Kaplica Świętej Jadwigi, która przylega do południowego skrzydła twierdzy. Mowa tutaj bowiem o przepięknym, gotyckim zabytku, którego historia sięga aż XIV wieku. Wówczas książę Ludwik I ufundował w tym miejscu kolegiatę, która w XVI wieku z inicjatywy księcia Jerzego II została przebudowana na mauzoleum legnicko-brzeskiej linii Piastów. To właśnie wtedy dodano w nim pod podłogą kryptę, w której spoczęło 43 przedstawicieli dynastii, a wnętrze wzbogacono o bogatą oprawę renesansową, poczynając od drzew genealogicznych, przez rzeźby, aż po epitafia, z których do dzisiaj zachowały się jedynie fragmenty, w tym płaskorzeźby ewangelistów z 1573 roku. W ten sposób powstała monumentalna, kamienno-ceglana kaplica, która od początku powstania pełniła rolę miejsca pochówku książąt, co znalazło bezpośrednie odzwierciedlenie w jej formie architektonicznej. Niestety, w 1741 roku w wyniku bombardowań przeprowadzonych przez Prusaków kaplica ta uległa znacznemu zniszczeniu, w wyniku czego niezbędna była jej odbudowa, która nastąpiła w latach od 1783 do 1784 roku. Do kolejnych modernizacji doszło jeszcze na początku XX wieku oraz po II wojnie światowej, kiedy to sarkofagi Piastów przeniesiono do mieszczącego się w zamku muzeum. Mimo to, podczas wizyty w Brzegu nie można jej przeoczyć, zwłaszcza że zarówno jej architektura zewnętrzna, jak i wewnętrzna po dziś dzień zachwyca odwiedzających miasto turystów!
4. Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzegu
Po drugiej stronie ulicy znajduje się następny zabytek, który warto odwiedzić podczas zwiedzania Brzegu, mianowicie Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, który usytuowany jest w odległości zaledwie kilkunastu metrów od Kaplicy Świętej Jadwigi. Mowa tutaj bowiem o jednym z najpiękniejszych kościołów w województwie opolskim, którego wnętrze zachwyca wspaniałymi, bogato zdobionymi, barokowymi obrazami malarstwa iluzjonistycznego wykonanymi przez jezuitę Johanna Kubena, które przedstawiają chwałę Krzyża Świętego, misje zakonu jezuitów oraz postacie świętych! Świątynia ta powstała według w XVIII wieku, a konkretniej w latach od 1734 do 1739 roku, dla jezuitów, którzy przybyli w 1677 roku do protestanckiego wówczas Brzegu z misją przywrócenia w mieście katolicyzmu, w miejscu zburzonego w 1545 roku zespołu klasztornego dominikanów. I już rok po jej wybudowaniu, czyli w 1740 roku przekazano kościół do użytku, jednak ze względu na zajęcie Śląska przez Prusy nie dokończono budowy wież i fasady według pierwotnych założeń. To nastąpiło dopiero ponad 100 lat później, bo w latach od 1845 do 1856 roku, kiedy to do kościoła dobudowano dwie potężne wieże, podzielone pilastrami, z portalem nad którym znajduje się krzyż. W ten sposób ukończono monumentalną, jednonawową budowlę o sklepieniu kolebkowym, z szeregiem kaplic bocznych i empor. To właśnie dlatego jest to jedna z największych atrakcji w Brzegu, szczególnie że jej wnętrze potrafi zachwycić nawet najbardziej doświadczonych podróżników!
5. Ratusz w Brzegu
Kolejną budowlą, której nie można przeoczyć podczas przechadzki po Starym Mieście w Brzegu, jest wspomniany już ratusz, który znajduje się pośrodku usytuowanego na jego terenie rynku. Chodzi tutaj bowiem o przepiękny budynek z XVI wieku, który jest uważany za jeden z najcenniejszych renesansowych zabytków w całej Polsce! I trudno się temu dziwić, wszak jest to świetnie zachowany obiekt, który został wzniesiony na planie wydłużonej podkowy, wokół wewnętrznego dziedzińca, z dwiema kondygnacjami, dachem siodłowym oraz efektowną, niedawno odrestaurowaną elewacją, która zachwyca odwiedzających miasto turystów. Jego historia jest jednak znacznie dłuższa, ponieważ pierwsza siedziba władz miejskich powstała w tym miejscu już w XIV wieku, kiedy to tuż obok stojącej tu wówczas wieży zaczęły powstawać zabudowania przeznaczone na siedzibę rady miejskiej. Niestety, w XVI wieku, a konkretniej w 1569 roku budowla ta doszczętnie spłonęła na skutek pożaru, który poza nią strawił jeszcze 72 domów, w wyniku czego niezbędna była jej odbudowa, która nastąpiła w latach od 1569 do 1577 roku według projektu włoskich architektów Jakuba Parra i Bernarda Niurona. W ten sposób powstał piękny, reprezentacyjny budynek mający formę pałacu miejskiego, do budowy którego wykorzystano stare, gotyckie mury. Uformowana w konsekwencji tych prac bryła siedziby rady miejskiej bez większych przekształceń przetrwała do dziś, nawet pomimo intensywnych walk podczas II wojny światowej, które zniszczyły znaczną część miasta. W trakcie zwiedzania brzeskiej starówki nie można więc pominąć tak okazałej budowli, szczególnie że znacząco wyróżnia się ona spośród innych zabudowań, które znajdują się wokół rynku!
6. Kościół św. Mikołaja w Brzegu
Kawałek dalej, bo w odległości około 300 metrów na południowy-wschód od ratusza znajduje się następny zabytek, który warto zobaczyć podczas przemierzenia starówki w Brzegu, mianowicie Kościół Świętego Mikołaja! Mowa tutaj bowiem o przepięknej, gotyckiej budowli z XIV wieku, która jest jednym z największych tego typu obiektów na całym Śląsku! Świątynia ta została wzniesiona za czasów rządów księcia Ludwika I, a konkretniej w latach od 1370 do 1420 roku, w miejscu starszego, murowanego kościoła, który powstał tu w 1279 roku. Wówczas zamówiono projekt u jednego z wrocławskich mistrzów, który powtórzył schemat świątyń stojących we Wrocławiu, mianowicie Kościoła Świętej Marii Magdaleny oraz Kościoła Świętej Elżbiety. W efekcie tego wzniesiono piękną, monumentalną budowlę w formie trzynawowej bazyliki z wydłużonym korpusem pozbawionym podziału na chór i partie nawy. W tamtych czasach kościół ten posiadał bardzo bogaty wystrój z licznymi rzeźbionymi w drewnie elementami. Niestety, podczas II wojny światowej znaczna ich część spłonęła, przez co do dzisiaj zachowały się tylko ich fragmenty, których część przechowywana jest w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, natomiast pozostała część w Muzeum Piastów Śląskich, które funkcjonuje we wspomnianym na początku Zamku Piastów Śląskich. Mimo to, podczas wizyty w Brzegu nie można przeoczyć tej majestatycznej świątyni, szczególnie że w jej wnętrzu wciąż można podziwiać polichromie ścienne z 1450 roku, które przedstawiają Ukrzyżowanie Chrystusa, Mszę Świętego Grzegorza oraz Męczeństwo Dziesięciu Tysięcy, a znajdująca się w nim nawa główna sięga aż 30 metrów wysokości, przez co jest jedną z najwyższych naw na Śląsku!
7. Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Brzegu
Na terenie Starego Miasta w Brzegu znajduje się jeszcze jeden zabytek, który warto zobaczyć podczas spacerów po nim, a konkretniej ruiny Kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła, które znajdują się w jego północno-wschodniej części, w odległości niecałych 400 metrów od Kościoła Świętego Mikołaja. Mowa tutaj bowiem o kolejnej pięknej, wiekowej budowli, tym razem z XIII wieku, która choć nie zachowała się w najlepszym stanie, to wciąż jest najstarszą świątynią w tym malowniczym mieście! Pierwsza wzmianka o niej pochodzi już z 1285 roku, kiedy to ta gotycka perełka pełniła rolę klasztoru franciszkanów. Wówczas budowla ta była znacznie mniejsza, jednak w kolejnych latach wielokrotnie ulegała mniejszym i większym zniszczeniom, w wyniku czego była jeszcze wiele razy przebudowywana i rozbudowywana, aż do okresu reformacji, kiedy to podobnie do innych świątyń w Brzegu straciła swoje pierwotne przeznaczenie. W efekcie tego w późniejszych latach pełniła kilka różnych funkcji, od arsenału, przez remizę straży pożarnej, siedzibę spółdzielni rolniczej, sklepu meblowego, aż na magazynie kończąc, do 1997 roku, gdy podczas powodzi tysiąclecia, runęła wieża i część murów. I choć od tych wydarzeń minęło już wiele lat, to pomimo przeprowadzenia kilku niewielkich prac rekonstrukcyjnych, Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła wciąż pozostaje w bardzo złym stanie. Na szczęście w 2022 roku został wystawiony na sprzedaż, w związku z czym jest szansa, że nowy właściciel przywróci mu dawną świetność! Zanim to się jednak stanie, warto zobaczyć go w obecnej formie, aby przyjrzeć się bliżej jego pięknej, gotyckiej architekturze!
8. Brama Odrzańska w Brzegu
Nie każdy wie, ale w średniowieczu Brzeg był miastem obwarowanym murami obronnymi, aby w razie najazdu wrogów mieszkańcy mogli odpierać ich ataki. System ten z czasem przestał jednak wystarczać, w związku z czym w XVI wieku rozpoczęto budowę nowych fortyfikacji w systemie bastionowym, którą nadzorowali włoscy architekci Bernard i Peter Niuron. To właśnie wtedy powstała słynna Brama Odrzańska, czyli kolejny relikt z tamtych czasów, który warto zobaczyć podczas zwiedzania tej malowniczej miejscowości. Mowa tutaj bowiem o majestatycznym portalu wejściowym, wybudowanym w latach od 1595 do 1596 roku, który wówczas prowadził na drewniany most zwodzony umożliwiający przeprawę przez Odrę. W ten sposób powstała piękna brama w formie łuku triumfalnego o półkolistej, boniowanej archiwolcie z herbem Brzegu trzymanym przez anioła. Tuż obok niego znajdują się jeszcze głowy rycerzy, które świadczą o wpływie szkoły niderlandzkiej na jej projekt, natomiast nad nim ulokowana jest attykowa ściana zdobiona herbami księcia Joachima Fryderyka oraz jego żony Anny Marii von Anhalt, które są przytrzymywane przez pary lwów i gryfów. Ciekawostką jest jednak fakt, że pierwotnie brama ta znajdowała się w zupełnie innym miejscu, bo przy moście prowadzącym do miasta, ale na początku XIX wieku, po zdobyciu Brzegu przez wojska francuskie, rozpoczęto stopniową likwidację fortyfikacji, w wyniku czego Brama Odrzańska została rozebrana, a kamienny portal przeniesiono do parku utworzonego na terenie dotychczasowego bastionu zachodniego, który dzisiaj nazywa się Parkiem Nadodrzańskim. Podczas zwiedzania tej urokliwej miejscowości warto więc się do niego wybrać, aby najpierw zobaczyć ten piękny zabytek na własne oczy, a później usiąść na jednej z ławek i nasycić oczy piękną przyrodą.
9. Park Nadodrzański w Brzegu
Biorąc pod uwagę, że Brama Odrzańska znajduje się w Parku Nadodrzańskim, który jak sama nazwa wskazuje usytuowany jest nad Odrą, to podczas pobytu w Brzegu nie można nie skorzystać z tak świetnej sposobności do połączenia przyjemnego z pożytecznym, czyli odpoczynku na łonie natury i oglądania zabytków! Chodzi tutaj bowiem o pełen zieleni i pięknych widoków skwer położony w bezpośrednim sąsiedztwie Zamku Piastów Śląskich, który powstał w miejscu zasypanej fosy pod koniec XIX wieku. I choć jest to niewielki park, to na jego terenie rośnie wiele różnych drzew, w tym między innymi jawory, wiązy górskie, wiązy polne, jesiony wyniosłe, wierzby białe, wierzby kruche, lipy drobnolistne czy topole antaryjskie. Nic więc dziwnego, że jego obszar został objęty ochroną w ramach programu Natura 2000, którego celem jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważane są za cenne i zagrożone w skali całej Europy! To wszystko powoduje, że to właśnie w Parku Nadodrzańskim mieszkańcy Brzegu często spędzają wolne chwile, bo pomimo tego, że nie należy do największych, to można w nim z powodzeniem odetchnąć od codziennego zgiełku, napawając się przy tym piękną przyrodą! Podczas odwiedzin tego malowniczego miasta nie można zatem go przeoczyć, szczególnie że w skwerku tym można odpocząć po zwiedzaniu staromiejskich zabytków, ponieważ leży on w odległości zaledwie kilkuset metrów od większości z nich.
10. Park Centralny im. J. Czajkowskiego w Brzegu
Kolejnym parkiem, który jest idealnym miejscem do wypoczynku po całym dniu zwiedzania Brzegu, jest Park Centralny imienia Józefa Czajkowskiego, który znajduje się niemal w samym centrum miasta. Mowa tutaj bowiem o następnym elemencie plantów, który powstał w drugiej połowie XIX wieku, aby stworzyć mieszkańcom teren do wypoczynku po trudach codziennych obowiązków. Wówczas w miejscu dawnych fortyfikacji, na krańcach fosy biegnącej po tym obszarze utworzono dwa stawy, wokół których nasadzono drzewa i krzewy tworząc pełną zieleni kompozycję krajobrazową. W ten sposób powstała wybiegająca poza linię niegdysiejszych umocnień strefa wypoczynku, która od samego początku z jednej strony służyła Brzeżanom do relaksu, z drugiej zaś stała się przestrzenią do spotkań i wydarzeń kulturowych, które po dziś dzień integrują mieszkańców miasta. I choć na przestrzeni tych wszystkich lat Park Centralny imienia Józefa Czajkowskiego był wielokrotnie modernizowany, to pomimo tego zachował swój historyczny charakter i funkcję zielonego serca śródmieścia. To właśnie dlatego jest obecnie jednym z najchętniej odwiedzanych terenów rekreacyjnych w Brzegu, szczególnie że znajduje się w bliskiej odległości większości atrakcji, w związku z czym po ich zobaczeniu można się do niego dostać w zaledwie kilkanaście minut, aby usiąść na jednej z ławek i napawając się pięknym krajobrazem odetchnąć od zgiełku miasta.
11. Park Wolności im. Juliusa Peppela w Brzegu
Na liście najciekawszych atrakcji w Brzegu nie może zabraknąć też Parku Wolności imienia Juliusa Peppela, który znajduje się w zachodniej części tej urokliwej miejscowości, oddzielając ją od wsi o nazwie Skarbimierz. Chodzi tutaj bowiem o największy i najbardziej zróżnicowany park krajobrazowy w całym mieście, który stanowi idealne miejsce zarówno do wypoczynku, jak i uprawiania różnego rodzaju aktywności! Obszar ten obejmuje ponad 66 hektarów powierzchni, na terenie których rośnie wiele gatunków drzew, w tym między innymi dęby szypułkowe, buki zwyczajne, graby, klony, lipy drobnolistne, lipy szerokolistne, jesiony wyniosłe, wiązy górskie oraz klony zwyczajne. Tak urozmaicony drzewostan jest efektem starań brzeskich przyrodników, którzy na początku XX wieku podjęli działania mające na celu przywrócenie przetrzebionej przyrody do życia. W efekcie tego powstał park, który szybko stał się oazą dla wielu gatunków roślin i zwierząt, przez co obecnie jest jednym z ważniejszych pod kątem ochrony fauny i flory obszarów na terenie Brzegu. To właśnie dlatego podczas wizyty w tym malowniczym mieście nie można go pominąć, szczególnie biorąc pod uwagę, że tak jak wspomnieliśmy na początku z jednej strony jest on idealnym miejscem, aby po całym dniu spacerów usiąść na jednej z ławek i odetchnąć w tych pięknych okolicznościach przyrody, z drugiej zaś jego przestrzeń tworzy doskonałe warunki do aktywnego wypoczynku, poczynając od spacerów, przez jogging, aż po jazdę na rowerze!
12. Szlak Średniowiecznych Polichromii Brzeskich
Nie tylko w samym Brzegu na turystów czeka mnóstwo atrakcji, ale również w jego pobliżu! Mowa tutaj przede wszystkim o największym w Polsce skupisku średniowiecznych polichromii, czyli aż 20 unikatowych malowidłach ściennych. Do tej pory na terenie województwa opolskiego zidentyfikowano łącznie 38 takich dzieł, niezwykle cennych dla historii gotyckiego malarstwa na Śląsku. Sześć średniowiecznych polichromii można dziś oglądać we wnętrzach kościołów w: Brzegu (kościół św. Mikołaja), Krzyżowicach, Małujowicach, Obórkach, Pogorzeli oraz Strzelnikach. Niestety, w kościołach w Młodoszowicach, Starym Grodkowie i Zielęcicach, podczas remontów prowadzonych bez właściwego nadzoru konserwatorskiego, doszło do zniszczenia malowideł. Polichromie zdobiące świątynie w Brzegu, Małujowicach, Strzelnikach, Krzyżowicach i Pogorzeli należą do najcenniejszych dzieł sztuki śląskiej. Spośród twórców malowideł zachowanych w brzeskich kościołach udało się zidentyfikować jedynie jednego — artystę określanego jako Mistrz Brzeskich Pokłonów Trzech Króli, znanego również jako Mistrz z Brzegu. Pozostawił on po sobie wyjątkowe przykłady malarstwa ściennego, a powtarzający się motyw Pokłonu Trzech Króli stał się kluczem do rozpoznania jego dzieł. Przypuszcza się, że artysta przybył na Śląsk wraz z dworem księcia legnicko-brzeskiego Ludwika II. W swojej twórczości stosował nowatorskie środki wyrazu — nową symbolikę, sposób budowania perspektywy i większą ekspresję postaci. Szybko doczekał się naśladowców, wśród których badaczom udało się wyróżnić twórcę określanego jako Naśladowca Mistrza z Brzegu. Po przejęciu kościołów przez protestantów (I połowa XVI wieku) polichromie zostały zabielone, ponieważ nie odpowiadały estetyce i liturgii ewangelickiej. Odkryto je dopiero w XX wieku, podczas kolejnych prac remontowych. Na wytyczonym w 1997 roku Szlaku Polichromii Brzeskich znajdują się również świątynie, w których – obok średniowiecznych dekoracji – można podziwiać także znakomite przykłady barokowej sztuki śląskiej. Należą do nich: kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzegu oraz kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela w Łosiowie.
13. Sanktuarium św. Jakuba Apostoła w Małujowicach
Jeśli na całym szlaku jest jedno miejsce, które robi absolutnie największe wrażenie, to właśnie Małujowice. Nie bez powodu kościół bywa nazywany „Sykstyną Śląską” – ilość i rozmach malowideł potrafią naprawdę odebrać mowę. Pierwsze wzmianki o świątyni pochodzą z 1288 roku, a w latach 1309–1534 opiekę nad kościołem sprawowały dominikanki z Wrocławia. Już z zewnątrz budowla wygląda wyjątkowo: uwagę przyciąga wysoka wieża z XVI wieku zwieńczona charakterystycznym śląskim rozwiązaniem – smukłą iglicą i sterczynami w narożnikach. Przed wejściem warto zatrzymać się na chwilę przy gotyckim portalu z XV wieku, wyrzeźbionym w piaskowcu. W tympanonie znajduje się scena Koronacji Matki Boskiej – detal, obok którego trudno przejść obojętnie. Największy skarb czeka jednak w środku. Polichromie, które dziś oglądamy, przez długie lata były ukryte pod tynkiem – zabielono je w czasach reformacji. Odkryto je w 1865 roku, a w kolejnych latach odrestaurowano (niestety metodami, które dziś uznano by za zbyt inwazyjne). Mimo to wnętrze nadal wygląda spektakularnie i jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w tej części Polski. Na koniec prawdziwa perełka: strop patronowy, czyli aż 640 drewnianych desek, ozdobionych dekoracją roślinną, zwierzęcą i heraldyczną. To detal, który potrafi przyciągnąć uwagę na długie minuty zwłaszcza dla osób, które lubią wypatrywać w zabytkach drobiazgów.
14. Winnica Jania w Krzyżowicach
Kolejną atrakcją w pobliżu Brzegu jest Winnica Jania, która znajduje się w miejscowości Krzyżowice, w odległości niecałych 8 kilometrów na południe od brzeskiej starówki. Nie każdy zdaje sobie bowiem sprawę, ale w ostatnich latach Dolny Śląsk przeżywa prawdziwy winiarski renesans ze względu na korzystne warunki, czyli łagodne zimy, różnorodne gleby oraz ukształtowanie terenu. To wszystko sprzyja uprawie winorośli, w tym między innymi szczepów takich jak Solaris, Riesling, Chardonnay oraz Pinot Noir, które słyną z niezwykłych bukietów smakowych, w wyniku czego winnice w tym regionie wyrastają jak grzyby po deszczu! Podczas pobytu w Brzegu nie można więc nie skorzystać z tak doskonałej sposobności do zobaczenia całego procesu produkcji wina na własne oczy, w związku z czym świetnym pomysłem jest wybranie się na wycieczkę do pobliskiej Winnicy Jania, w której z jednej strony można dowiedzieć się wiele ciekawostek na temat uprawy winorośli oraz późniejszego wytwarzania z nich wina, z drugiej zaś można się zrelaksować na łonie natury, kosztując przy tym jeden z produkowanych na miejscu trunków. I tutaj podczas takiej wyprawy turyści mogą skorzystać zarówno z wycieczek indywidualnych, jak i grupowych, podczas których właściciele opowiedzą o historii winnicy, procesach produkcji oraz różnorodności uprawianych szczepów. Zwiedzający mają wówczas okazję zobaczyć na własne oczy winiarskie zaplecze oraz degustować różne rodzaje win produkowanych na miejscu. Podczas wizyty w Brzegu warto więc wybrać się w to miejsce, szczególnie że w winnicy tej poza odwiedzeniem sadów i zobaczeniu całego procesu wytwarzania wina można też zaopatrzyć się w miejscowe trunki, które będą świetną pamiątką ze spędzonych w tym regionie wczasów!
15. Pałac w Łosiowie
Kawałek dalej, bo w Łosiowie, czyli w miejscowości, która znajduje się w odległości około 10 kilometrów na południowy-wschód od Brzegu, na turystów czeka następna atrakcja, którą warto zobaczyć podczas wizyty w tym malowniczym mieście, mianowicie przepiękny pałac z XIX wieku! Budowla ta powstała na terenie, który pierwotnie należał do Zakonu Rycerskiego Świętego Jana Chrzciciela Szpitala Jerozolimskiego, jednak po sekularyzacji zakonów, dobra pojoannickie otrzymał feldmarszałek Hans Ludwig Dawid Yorck von Wartenburg, który później sprzedał ziemię deputowanemu Heinrichowi von Kreutzowi, który w pierwszej połowie XIX wieku rozpoczął jego budowę. Wówczas powstała przepiękna, eklektyczna budowla, z elementami barokowo-klasycystycznymi, która wraz z otaczającym ją parkiem wchodziła w skład kompleksu pałacowego. I choć podczas II wojny światowej w regionie tym trwały wzmożone walki, które doprowadziły do zniszczeń znaczniej części Brzegu, to obiekt ten w trakcie nich zanadto nie ucierpiał, przez co po jej zakończeniu możliwe było przeprowadzenie jedynie drobnych prac modernizacyjnych, po których rzeczony pałac stał się nie tylko wizytówką Łosiowa, ale również całego regionu! Zobaczenie go na żywo będzie więc gratką dla wszystkich miłośników historii, szczególnie że otaczający go park pełen jest starych drzew, a nawet roślin egzotycznych! Trzeba jednak pamiętać, że pałac w Łosiowie na co dzień jest zamknięty, w związku z czym można zobaczyć go jedynie z zewnątrz, natomiast osoby, które chcą zwiedzić jego wnętrze muszą umówić się na wizytę w nim telefonicznie.
16. Rezerwat przyrody Grodzisko Ryczyńskie
Kolejną atrakcją w pobliżu Brzegu jest rezerwat przyrody Grodzisko Ryczyńskie, który znajduje się w odległości nieco ponad 10 kilometrów na północny-zachód od jego centrum. Chodzi tutaj bowiem o jeden z najmniejszych rezerwatów na Dolnym Śląsku, który chroni stanowisko archeologiczne dawnego grodu, które we wczesnym średniowieczu było jedną z ważniejszych osad w regionie! Ten niewielki kompleks leśny to pozostałość po lasach łęgowych, który poza fragmentami niegdysiejszej osady ma chronić również ponad dwustuletni drzewostan dębowy z domieszką innych gatunków liściastych i iglastych, który jest domem wielu organizmów, niekiedy rzadkich i chronionych. Często są to gatunki związane ze starymi drzewami i drzewostanami w różnych stadiach życia, z czego część to pomniki przyrody. Do tego trzeba dodać liczne gatunki zwierząt, takich jak ryjówki aksamitne, jeże zachodnie, myszy zaroślowe, łasice, dziki, sarny oraz lisy, a także ptaki, w tym między innymi świstunki leśne, śpiewaki, muchołówki białoszyjne, zięby, myszołowy, wilgi oraz pełzacze ogrodowe. Rezerwat ten z jednej strony jest więc idealnym miejscem, aby na łonie natury odetchnąć świeżym powietrzem, napawając się przy tym miejscowym krajobrazem, z drugiej zaś stanowi wspaniałą atrakcję dla poszukiwaczy przygód, ponieważ spacerując po nim można natrafić na ukryte w leśnej gęstwinie średniowieczne cmentarzysko! To wszystko powoduje, że wizyta w rezerwacie przyrody Grodzisko Ryczyńskie będzie wspaniałą odskocznią od zwiedzania zabytków, zwłaszcza że na jego terenie jest kilka tras spacerowych, na których można odetchnąć od zgiełku miasta, obcując przy tym z piękną, lokalną przyrodą.
17. Rezerwat przyrody Lubsza
Następnym rezerwatem, do którego warto wybrać się podczas spędzania wczasów w Brzegu, jest rezerwat przyrody Lubsza, który znajduje się w odległości niecałych 12 kilometrów na północny-wschód od jego centrum. Chodzi tutaj bowiem o kolejny niewielki obszar chroniony, bo zajmujący niecałe 17 hektarów, który jest fragmentem Stobrawskiego Parku Krajobrazowego. Rezerwat ten został utworzony w celu ochrony pozostałości porastającego jego teren lasu mieszanego z udziałem buka i dębu, ponieważ zachowały się tu fragmenty bardzo starych drzewostanów mieszanych dębowo-bukowych oraz bukowych z domieszkami dęba, świerka, graba i lipy. I tutaj podobnie do pobliskiego rezerwatu Grodzisko Ryczyńskie ze względu na urozmaiconą roślinność, która obejmuje między innymi 66 gatunków roślin naczyniowych, stał się on również domem dla wielu zwierząt, w tym między innymi ryjówek aksamitnych, jeżów zachodnich, myszy zaroślowych, łasic, dzików, saren oraz lisów. Do tego trzeba dodać jeszcze występujące na jego obszarze ptaki, takie jak myszołów, grzywacz, puszczyk, krętogłów, dzięcioł zielony oraz dzięcioł średni, a także świstunki leśne, śpiewaki, muchołówki białoszyjne, zięby, wilgi oraz pełzacze ogrodowe. Nic więc dziwnego, że rezerwat przyrody Lubsza został objęty programem Natura 2000, szczególnie że tak jak nadmieniliśmy jest fragmentem Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, w którym żyje ponad 40 gatunków chronionych roślin oraz około 250 gatunków chronionych zwierząt! To wszystko powoduje, że stanowi on idealne miejsce na popołudniowy spacer, podczas którego będzie można wypocząć po całodniowym zwiedzaniu zabytków, zwłaszcza że wiedzie nim kilka urozmaiconych szlaków.
Bibliografia:
https://brzeg.pl/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Brzeg_(miasto)
https://visitopolskie.pl/