Najciekawsze atrakcje w Brzegu – TOP 17 atrakcji turystycznych

Co warto zwiedzić w Brzegu?

Brzeg to niewielkie, ale wyjątkowo urokliwe miasto, które położone jest nad Odrą, w województwie opolskim, w południowo-zachodniej Polsce. I choć wciąż nie jest to tak popularna destynacja jak wiele innych kierunków turystycznych w tym regionie, to ma naprawdę wiele do zaoferowania, co czyni go idealnym celem na kilkudniowy wypad. Miasto to może bowiem pochwalić się ponad 700-letnią historią, a jej ślady widać tu na każdym kroku: w zabytkowej zabudowie, klimatycznych uliczkach i architektonicznych perełkach. Jednocześnie Brzeg jest pełen zieleni – można znaleźć tu parki i tereny spacerowe, gdzie można odpocząć od codziennego pośpiechu i po prostu złapać oddech. Po zwiedzaniu warto też zajrzeć do jednej z lokalnych restauracji, kawiarni czy baru, których nie brakuje zwłaszcza w okolicach centrum. Do tego trzeba dodać jeszcze szeroko rozwiniętą infrastrukturę, ponieważ wszystko jest pod ręką, przez co pobyt w mieście tym może być naprawdę komfortowy. To wszystko powoduje, że Brzeg jest idealnym kierunkiem na krótką wyprawę. Jeżeli więc i Wy zdecydowaliście się wybrać to piękne miasto jako swoją bazę wypadową, przed przybyciem do niego dobrym pomysłem będzie sprawdzenie, jakie atrakcje turystyczne w Brzegu i jego okolicy są najciekawsze! I tego właśnie dowiecie się z dzisiejszego artykułu! Zapraszamy do lektury!

Spis treści:
1. Gdzie leży Brzeg?
2. Co warto zobaczyć w Brzegu?
3. Lista najciekawszych atrakcji turystycznych w Brzegu
• Stare Miasto w Brzegu
• Zamek Piastów Śląskich w Brzegu
• Kaplica św. Jadwigi w Brzegu
• Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzegu
• Ratusz w Brzegu
• Kościół św. Mikołaja w Brzegu
• Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Brzegu
• Brama Odrzańska w Brzegu
• Park Nadodrzański w Brzegu
• Park Centralny im. J. Czajkowskiego w Brzegu
• Park Wolności im. Juliusa Peppela w Brzegu
• Szlak Średniowiecznych Polichromii Brzeskich
• Sanktuarium św. Jakuba Apostoła w Małujowicach
• Winnica Jania w Krzyżowicach
• Pałac w Łosiowie
• Rezerwat przyrody Grodzisko Ryczyńskie
• Rezerwat przyrody Lubsza

Brzeg to miasto, które leży nad Odrą, w województwie opolskim, w obrębie historycznego Dolnego Śląska, w południowo-zachodniej części Polski. Miejscowość ta znajduje się we wschodniej części Równiny Grodkowskiej, czyli w mikroregionie, który jest usytuowany między rzeką Oławą, Odrą i Nysą Kłodzką, obejmującym południowo-wschodnią część Równiny Wrocławskiej. Od Opola, a więc stolicy województwa opolskiego dzieli ją około 42 kilometrów, a od Wrocławia, czyli stolicy województwa dolnośląskiego niecałe 43 kilometry. To powoduje, że Brzeg jest bardzo dobrze skomunikowany z całym regionem, dzięki czemu można do niego dotrzeć zaledwie w kilkadziesiąt minut z każdego z tych miast.

Brzeg to jedno z najbardziej malowniczych miast Dolnego Śląska – miejsce, które łączy bogatą historię z pięknym położeniem nad Odrą. Jego początki sięgają XIII wieku. W 1248 roku na terenie istniejących tu wówczas osad Wysoki Brzeg, Małkowice i Rataje dzięki strategicznej lokalizacji wytyczono regularnie rozplanowane miasto, otoczone umocnieniami obronnymi. Już w 1311 roku Brzeg stał się stolicą niezależnego księstwa brzeskiego, a później również księstw legnicko-brzeskiego i legnicko-wołowsko-brzeskiego, wydzielonych z księstwa legnickiego. Prawdziwy rozkwit miasta nastąpił jednak dopiero w XVI wieku, za panowania księcia Jerzego II. Dużą rolę odegrało wtedy utworzenie gimnazjum, które szybko stało się ważnym ośrodkiem życia intelektualnego w tej części Śląska. Tak długa historia pozostawiła po sobie imponujące zabytki, które mimo zniszczeń podczas II wojny światowej przetrwały do dziś. Wśród najcenniejszych warto wymienić m.in. Zamek Piastów Śląskich, Bramę Odrzańską, kościół św. Mikołaja, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, dawny kościół franciszkanów, kaplicę św. Jadwigi, ratusz oraz historyczne centrum miasta. Brzeg to jednak nie tylko wiekowe budowle. Sporo przyjemności daje również odpoczynek wśród zieleni zarówno w samym mieście, jak i w jego okolicy. Do najpopularniejszych terenów spacerowych należą Park Nadodrzański, Park Wolności im. Juliusa Peppela oraz Park Centralny im. J. Czajkowskiego. To świetne miejsca na spacer, chwilę relaksu, a także przejażdżkę rowerem. Warto wspomnieć także o terenach rekreacyjnych nad Odrą, gdzie wytyczono malownicze trasy idealne na spokojny spacer z dala od miejskiego zgiełku. Jak widać, Brzeg ma coś dla każdego — zarówno dla miłośników zabytków, jak i osób, które najlepiej wypoczywają w otoczeniu natury. Co jeszcze warto zobaczyć w tej urokliwej miejscowości? Mamy dla Was kilkanaście wspaniałych propozycji! Sprawdźcie najciekawsze atrakcje turystyczne w Brzegu i pobliżu!

Biorąc pod uwagę, że historia Brzegu sięga aż XIII wieku, nie będzie zaskoczeniem, że jedną z najważniejszych atrakcji w tej urokliwej miejscowości, jest Stare Miasto! To właśnie tutaj można poczuć klimat dawnych czasów i zobaczyć wiele zabytkowych budowli, które do dziś zachwycają swoją architekturą. Układ urbanistyczny Brzegu jest doskonale zachowanym przykładem miasta lokowanego na prawie średzkim. Stare Miasto ma owalny kształt, a jego sercem jest charakterystyczny, wrzecionowaty rynek. Ulice przecinają się pod kątem prostym, tworząc czytelny, średniowieczny plan. Od północy starówkę ogranicza Odra, natomiast od południa, wschodu i zachodu dawniej broniły jej mury miejskie z fosą i późniejszymi fortyfikacjami bastionowymi. W zachodniej części Starego Miasta znajdują się najważniejsze zabytki związane z Piastami: Zamek Piastów Śląskich, Kaplica św. Jadwigi, Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego oraz dawne gimnazjum piastowskie. Z kolei we wschodniej części starówki można zobaczyć gotycki Kościół św. Mikołaja, kompleks zabudowań franciszkańskich oraz zespół młynów nad Odrą. Centralnym punktem jest rynek z renesansowym ratuszem, otoczony kamienicami o zróżnicowanej architekturze. Wiele z nich kryje elementy gotyckie, renesansowe i barokowe, często ukryte pod nowszymi fasadami. Szczególną ciekawostką jest kamienica przy ulicy Jabłkowej 6 – uznawana za najstarszy budynek w Brzegu, pochodzący z XIII wieku. Niegdyś pełniła funkcję wieży mieszkalno-obronnej, dziś stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych przykładów średniowiecznej zabudowy miasta. Stare Miasto warto zwiedzać niespiesznie – najlepiej podczas spaceru. Tym bardziej, że obok zabytków nie brakuje tu klimatycznych kawiarni, restauracji i barów, w których można odpocząć i poczuć wyjątkową atmosferę tego miejsca.

Zwiedzając brzeską starówkę, trudno przeoczyć jej największą wizytówkę – Zamek Piastów Śląskich, położony w zachodniej części Starego Miasta. To jeden z najcenniejszych zabytków regionu, a zarazem obiekt o ogromnym znaczeniu dla polskiego dziedzictwa kulturowego. Zamek uchodzi również za jeden z najważniejszych przykładów architektury renesansowej w tej części Europy. Pierwsze wzmianki o budowli pochodzą już z 1235 roku. Wówczas pełniła ona funkcję rezydencjonalno-obronną – z jednej strony była siedzibą namiestnika książęcego, a z drugiej stanowiła ważny przystanek dla podróżujących tędy książąt wrocławskich. W 1300 roku wzniesiono kwadratową, ceglaną wieżę, znaną dziś jako Wieża Lwów, aby dodatkowo wzmocnić walory obronne obiektu. Pod koniec XIV wieku zamek został zmodernizowany na polecenie księcia Ludwika I Brzeskiego, który nakazał otoczyć go murami obronnymi. Dzisiejszy wygląd zamku to jednak przede wszystkim efekt przebudowy z drugiej połowy XVI wieku. Najpierw książę Fryderyk II, a później jego syn Jerzy II wzorując się na Wawelu przekształcili warownię w okazałą rezydencję renesansową. W tym czasie powstały południowe i wschodnie skrzydło, krużganki oraz reprezentacyjna brama. Ostatnim etapem prac była przebudowa skrzydła od strony Bramy Wrocławskiej – wkomponowano je w gotycką zabudowę, połączono z Wieżą Lwów oraz przyzamkowym kościołem. Niestety w 1675 roku zmarł ostatni przedstawiciel linii Piastów Śląskich, co zapoczątkowało stopniowy upadek rezydencji. Na szczęście po II wojnie światowej rozpoczęto prace rekonstrukcyjne, które znacznie przyspieszyły pod koniec XX wieku. Wówczas przeprowadzono kompleksową odbudowę i przywrócono obiektowi jego pierwotne założenia przestrzenne. Dziś Zamek Piastów Śląskich ponownie zachwyca turystów i jest jednym z najważniejszych punktów na mapie Brzegu. Tym bardziej warto tu zajrzeć, że w jego murach działa Muzeum Piastów Śląskich, w którym można zobaczyć liczne eksponaty związane z Piastami Śląskimi oraz historią Ziemi Brzeskiej.

Tuż obok Zamku Piastów Śląskich znajduje się kolejny zabytek, którego nie sposób pominąć podczas spaceru po starówce – Kaplica św. Jadwigi, przylegająca do południowego skrzydła zamku. To niezwykle piękny, gotycki obiekt, którego historia sięga XIV wieku. Właśnie wtedy książę Ludwik I ufundował w tym miejscu kolegiatę. W XVI wieku, z inicjatywy księcia Jerzego II, przebudowano ją na mauzoleum legnicko-brzeskiej linii Piastów. W tym okresie pod posadzką powstała krypta, w której spoczęło 43 przedstawicieli dynastii. Wnętrze wzbogacono również o bogatą oprawę renesansową – pojawiły się drzeworyty genealogiczne, rzeźby i epitafia. Do naszych czasów zachowały się jedynie fragmenty tego wystroju, m.in. płaskorzeźby ewangelistów z 1573 roku. Kaplica od początku pełniła funkcję miejsca pochówku książąt, co wyraźnie widać w jej monumentalnej formie architektonicznej. Niestety w 1741 roku, podczas bombardowań prowadzonych przez Prusaków, obiekt został poważnie zniszczony. Odbudowę przeprowadzono w latach 1783–1784, a kolejne prace modernizacyjne miały miejsce na początku XX wieku oraz po II wojnie światowej. Wówczas sarkofagi Piastów przeniesiono do muzeum znajdującego się na zamku. Mimo burzliwej historii Kaplica św. Jadwigi wciąż robi ogromne wrażenie zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. To jedno z tych miejsc, które warto zobaczyć podczas wizyty w Brzegu.

Po drugiej stronie ulicy znajduje się kolejny ważny punkt na mapie Brzegu – Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, oddalony od Kaplicy św. Jadwigi zaledwie o kilkanaście metrów. To jeden z najpiękniejszych kościołów w województwie opolskim, a jego wnętrze potrafi zachwycić nawet osoby, które na co dzień dużo podróżują. Największą ozdobą świątyni są imponujące barokowe malowidła iluzjonistyczne autorstwa jezuity Johanna Kubena. Przedstawiają m.in. chwałę Krzyża Świętego, misje zakonu jezuitów oraz postacie świętych, tworząc niezwykle efektowną, teatralną wręcz przestrzeń. Kościół wzniesiono w XVIII wieku – dokładniej w latach 1734–1739 – dla jezuitów, którzy przybyli do Brzegu w 1677 roku. Ich misją było przywrócenie katolicyzmu w mieście, które wówczas miało protestancki charakter. Świątynię zbudowano w miejscu dawnego zespołu klasztornego dominikanów, zburzonego w 1545 roku. Do użytku kościół oddano już w 1740 roku, jednak pierwotnego projektu nie zrealizowano w całości. Po zajęciu Śląska przez Prusy nie ukończono planowanych wież i fasady. Stało się to dopiero ponad 100 lat później — w latach 1845–1856 — kiedy dobudowano dwie masywne, podzielone pilastrami wieże oraz reprezentacyjny portal zwieńczony krzyżem. W ten sposób powstała monumentalna, jednonawowa budowla ze sklepieniem kolebkowym, kaplicami bocznymi oraz emporami. Jeśli lubisz architekturę sakralną i barokowe wnętrza, to miejsce zdecydowanie powinno znaleźć się na Twojej liście.

Kolejnym zabytkiem, którego nie sposób przeoczyć, jest ratusz położony w samym sercu rynku. To wyjątkowa budowla z XVI wieku, uznawana za jeden z najcenniejszych renesansowych ratuszy w Polsce. Budynek zachwyca zarówno formą, jak i świetnym stanem zachowania. Wzniesiono go na planie wydłużonej podkowy, wokół wewnętrznego dziedzińca. Ma dwie kondygnacje, dach siodłowy oraz efektowną, niedawno odrestaurowaną elewację, która przyciąga uwagę już z daleka. Historia brzeskiego ratusza jest jednak znacznie dłuższa. Pierwsza siedziba władz miejskich znajdowała się w tym miejscu już w XIV wieku – początkowo były to zabudowania wznoszone obok stojącej tu wieży. Niestety w 1569 roku ratusz spłonął podczas pożaru, który zniszczył również 72 domy w mieście. Odbudowę przeprowadzono w latach 1570–1577, według projektu włoskich architektów: Jakuba Parra i Bernarda Niurona. W ten sposób powstał reprezentacyjny budynek o charakterze miejskiego pałacu, wzniesiony częściowo na bazie dawnych, gotyckich murów. Co ciekawe, uformowana wówczas bryła przetrwała do dziś bez większych przekształceń – nawet mimo zniszczeń, jakie przyniosły walki podczas II wojny światowej. Spacerując po rynku w Brzegu, trudno oderwać od niego wzrok – ratusz wyraźnie wyróżnia się na tle pozostałych kamienic i jest jednym z najbardziej charakterystycznych punktów miasta.

Kawałek dalej – około 300 metrów na południowy wschód od ratusza – znajduje się kolejny zabytek, którego nie warto pomijać podczas zwiedzania brzeskiej starówki: Kościół św. Mikołaja. To imponująca, gotycka świątynia z XIV wieku, uznawana za jeden z największych tego typu obiektów na Śląsku. Kościół wzniesiono za panowania księcia Ludwika I, w latach 1370–1420, w miejscu starszej, murowanej świątyni z 1279 roku. Projekt zamówiono u jednego z wrocławskich mistrzów, który nawiązał do układu dwóch znanych wrocławskich kościołów: św. Marii Magdaleny oraz św. Elżbiety. W efekcie powstała monumentalna trzynawowa bazylika z wydłużonym korpusem pozbawionym wyraźnego podziału na część chórową i nawową. W średniowieczu wnętrze zachwycało bogatym wystrojem, m.in. licznymi drewnianymi elementami rzeźbiarskimi. Niestety podczas II wojny światowej znaczna część wyposażenia spłonęła. Do naszych czasów przetrwały jedynie fragmenty – część z nich znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, a część w Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu. Mimo zniszczeń świątynia wciąż robi ogromne wrażenie. W jej wnętrzu można zobaczyć m.in. zachowane polichromie z około 1450 roku, przedstawiające Ukrzyżowanie Chrystusa, czy Mszę św. Grzegorza. Warto też zwrócić uwagę na nawę główną sięgającą aż 30 metrów wysokości – jedną z najwyższych na Śląsku.

Na terenie brzeskiego Starego Miasta znajduje się jeszcze jeden wyjątkowy zabytek – ruiny Kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Leżą w północno-wschodniej części starówki, niespełna 400 metrów od Kościoła św. Mikołaja. Choć obiekt zachował się w bardzo ograniczonej formie, jest to najstarsza świątynia w Brzegu – jej początki sięgają XIII wieku. Pierwsza wzmianka o kościele pojawia się już w 1285 roku, gdy pełnił funkcję klasztoru franciszkanów. Początkowo był znacznie mniejszy, jednak z biegiem lat wielokrotnie go przebudowywano i rozbudowywano, głównie z powodu kolejnych zniszczeń. W okresie reformacji – podobnie jak inne brzeskie świątynie – stracił swoje pierwotne przeznaczenie. W kolejnych stuleciach budynek miał bardzo nietypowe zastosowania: służył m.in. jako arsenał, remiza strażacka, siedziba spółdzielni rolniczej, sklep meblowy, a nawet magazyn. Największy cios przyszedł w 1997 roku, podczas tzw. powodzi tysiąclecia – wówczas zawaliła się wieża oraz część murów. Mimo upływu lat i kilku drobnych prac zabezpieczających kościół nadal pozostaje w złym stanie. Pojawiła się jednak nadzieja na jego ratunek – w 2022 roku obiekt wystawiono na sprzedaż, co oznacza, że być może nowy właściciel podejmie się jego odbudowy. Zanim to nastąpi, warto zobaczyć zabudowania kościoła na własne oczy i przyjrzeć się z bliska pozostałościom gotyckiej architektury.

Nie każdy zdaje sobie sprawę, ale w średniowieczu Brzeg był miastem otoczonym murami obronnymi. Z czasem jednak dawne umocnienia przestały spełniać swoją rolę, dlatego w XVI wieku rozpoczęto budowę nowoczesnych fortyfikacji bastionowych. Pracami nadzorowali włoscy architekci Bernard i Peter Niuron – i właśnie z tego okresu pochodzi jedna z najciekawszych pamiątek dawnych czasów, czyli Brama Odrzańska. To okazały portal wejściowy, wzniesiony w latach 1595–1596. Dawniej prowadził na drewniany most zwodzony, który umożliwiał przeprawę przez Odrę. Brama ma formę łuku triumfalnego z półkolistą, boniowaną archiwoltą, ozdobioną herbem Brzegu podtrzymywanym przez anioła. Po bokach widać głowy rycerzy – detal, który zdradza wpływy szkoły niderlandzkiej. Nad całością znajduje się attyka z herbami księcia Joachima Fryderyka oraz jego żony Anny Marii von Anhalt, podtrzymywanymi przez pary lwów i gryfów. Ciekawostką jest fakt, że pierwotnie Brama Odrzańska stała w innym miejscu – przy moście prowadzącym do miasta. Na początku XIX wieku, po zdobyciu Brzegu przez wojska francuskie, rozpoczęto likwidację fortyfikacji. Brama została rozebrana, a jej kamienny portal przeniesiono do parku utworzonego na terenie dawnego bastionu zachodniego, czyli dzisiejszego Parku Nadodrzańskiego. Warto więc wybrać się tam podczas zwiedzania Brzegu: najpierw zobaczyć Bramę Odrzańską z bliska, a później odpocząć wśród zieleni i nacieszyć się spokojem nadodrzańskich terenów.

Skoro Brama Odrzańska znajduje się w Parku Nadodrzańskim, podczas pobytu w Brzegu warto połączyć zwiedzanie z chwilą odpoczynku na świeżym powietrzu. To niewielki, ale bardzo przyjemny skwer położony nad Odrą, w bezpośrednim sąsiedztwie Zamku Piastów Śląskich. Park powstał pod koniec XIX wieku, w miejscu zasypanej fosy i do dziś jest jednym z najbardziej lubianych zielonych zakątków miasta. Choć jego powierzchnia nie jest imponująca, rośnie tu wiele gatunków drzew, m.in. jawory, wiązy górskie i polne, jesiony wyniosłe, wierzby białe i kruche, lipy drobnolistne czy topole antaryjskie. Właśnie ze względu na cenne walory przyrodnicze obszar ten został objęty ochroną w ramach programu Natura 2000, którego celem jest zachowanie ważnych siedlisk oraz zagrożonych gatunków w skali Europy. To miejsce, w którym mieszkańcy chętnie spędzają wolny czas – można tu przysiąść na ławce, uspokoić myśli i na chwilę odciąć się od miejskiego zgiełku. Park Nadodrzański świetnie sprawdza się również jako przystanek w trakcie zwiedzania, ponieważ od większości staromiejskich zabytków dzieli go zaledwie kilka minut spaceru.

Kolejnym świetnym miejscem na odpoczynek po zwiedzaniu Brzegu jest Park Centralny im. Józefa Czajkowskiego, położony niemal w samym centrum miasta. To jeden z elementów dawnych plantów, utworzonych w drugiej połowie XIX wieku z myślą o mieszkańcach, którzy potrzebowali przestrzeni do codziennego wypoczynku. Park powstał na terenie dawnych fortyfikacji – w miejscu przebiegającej tu fosy utworzono dwa stawy, a wokół nich posadzono drzewa i krzewy, tworząc zieloną, krajobrazową kompozycję. Tak narodziła się strefa wypoczynku, która od początku pełniła podwójną rolę: była miejscem relaksu, ale też przestrzenią spotkań i wydarzeń kulturalnych, integrujących lokalną społeczność. Mimo wielu modernizacji Park Centralny zachował swój historyczny charakter i do dziś uchodzi za zielone serce śródmieścia. Dzięki dogodnej lokalizacji łatwo tu dotrzeć po zwiedzaniu najważniejszych atrakcji – to idealne miejsce, by na chwilę usiąść, złapać oddech i nacieszyć się spokojnym widokiem stawów oraz zieleni.

W zestawieniu najciekawszych miejsc w Brzegu nie może zabraknąć Parku Wolności im. Juliusa Peppela. Znajduje się on w zachodniej części miasta, w okolicach granicy ze Skarbimierzem, i jest największym oraz najbardziej różnorodnym parkiem krajobrazowym w Brzegu. Park zajmuje ponad 66 hektarów, a na jego terenie rośnie wiele gatunków drzew – m.in. dęby szypułkowe, buki, graby, klony, lipy drobnolistne i szerokolistne, jesiony oraz wiązy górskie. Tak bogaty drzewostan to efekt działań brzeskich przyrodników, którzy na początku XX wieku rozpoczęli prace mające na celu odbudowę przetrzebionej przyrody. Dzięki temu park szybko stał się prawdziwą zieloną ostoją dla wielu gatunków roślin i zwierząt, a dziś jest jednym z ważniejszych obszarów pod względem ochrony fauny i flory w okolicy. To doskonałe miejsce zarówno na spokojny spacer, jak i aktywny wypoczynek – jogging, rower czy dłuższą przechadzkę wśród drzew. Nic więc dziwnego, że jest obecnie jednym z najchętniej odwiedzanych terenów rekreacyjnych w Brzegu, szczególnie że znajduje się w bliskiej odległości większości atrakcji, w związku z czym po ich zobaczeniu można się do niego dostać w zaledwie kilkanaście minut, aby usiąść na jednej z ławek i napawając się pięknym krajobrazem odetchnąć od zgiełku miasta

Nie tylko w samym Brzegu na turystów czeka mnóstwo atrakcji, ale również w jego pobliżu! Mowa tutaj przede wszystkim o największym w Polsce skupisku średniowiecznych polichromii, czyli aż 20 unikatowych malowidłach ściennych. Do tej pory na terenie województwa opolskiego zidentyfikowano łącznie 38 takich dzieł, niezwykle cennych dla historii gotyckiego malarstwa na Śląsku. Sześć średniowiecznych polichromii można dziś oglądać we wnętrzach kościołów w: Brzegu (kościół św. Mikołaja), Krzyżowicach, Małujowicach, Obórkach, Pogorzeli oraz Strzelnikach. Niestety, w kościołach w Młodoszowicach, Starym Grodkowie i Zielęcicach, podczas remontów prowadzonych bez właściwego nadzoru konserwatorskiego, doszło do zniszczenia malowideł. Polichromie zdobiące świątynie w Brzegu, Małujowicach, Strzelnikach, Krzyżowicach i Pogorzeli należą do najcenniejszych dzieł sztuki śląskiej. Spośród twórców malowideł zachowanych w brzeskich kościołach udało się zidentyfikować jedynie jednego — artystę określanego jako Mistrz Brzeskich Pokłonów Trzech Króli, znanego również jako Mistrz z Brzegu. Pozostawił on po sobie wyjątkowe przykłady malarstwa ściennego, a powtarzający się motyw Pokłonu Trzech Króli stał się kluczem do rozpoznania jego dzieł. Przypuszcza się, że artysta przybył na Śląsk wraz z dworem księcia legnicko-brzeskiego Ludwika II. W swojej twórczości stosował nowatorskie środki wyrazu — nową symbolikę, sposób budowania perspektywy i większą ekspresję postaci. Szybko doczekał się naśladowców, wśród których badaczom udało się wyróżnić twórcę określanego jako Naśladowca Mistrza z Brzegu. Po przejęciu kościołów przez protestantów (I połowa XVI wieku) polichromie zostały zabielone, ponieważ nie odpowiadały estetyce i liturgii ewangelickiej. Odkryto je dopiero w XX wieku, podczas kolejnych prac remontowych. Na wytyczonym w 1997 roku Szlaku Polichromii Brzeskich znajdują się również świątynie, w których – obok średniowiecznych dekoracji – można podziwiać także znakomite przykłady barokowej sztuki śląskiej. Należą do nich: kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzegu oraz kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela w Łosiowie.

Jeśli na całym szlaku jest jedno miejsce, które robi absolutnie największe wrażenie, to właśnie Małujowice. Nie bez powodu kościół bywa nazywany „Sykstyną Śląską” – ilość i rozmach malowideł potrafią naprawdę odebrać mowę. Pierwsze wzmianki o świątyni pochodzą z 1288 roku, a w latach 1309–1534 opiekę nad kościołem sprawowały dominikanki z Wrocławia. Już z zewnątrz budowla wygląda wyjątkowo: uwagę przyciąga wysoka wieża z XVI wieku zwieńczona charakterystycznym śląskim rozwiązaniem – smukłą iglicą i sterczynami w narożnikach. Przed wejściem warto zatrzymać się na chwilę przy gotyckim portalu z XV wieku, wyrzeźbionym w piaskowcu. W tympanonie znajduje się scena Koronacji Matki Boskiej – detal, obok którego trudno przejść obojętnie. Największy skarb czeka jednak w środku. Polichromie, które dziś oglądamy, przez długie lata były ukryte pod tynkiem – zabielono je w czasach reformacji. Odkryto je w 1865 roku, a w kolejnych latach odrestaurowano (niestety metodami, które dziś uznano by za zbyt inwazyjne). Mimo to wnętrze nadal wygląda spektakularnie i jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w tej części Polski. Na koniec prawdziwa perełka: strop patronowy, czyli aż 640 drewnianych desek, ozdobionych dekoracją roślinną, zwierzęcą i heraldyczną. To detal, który potrafi przyciągnąć uwagę na długie minuty zwłaszcza dla osób, które lubią wypatrywać w zabytkach drobiazgów.

Kolejną atrakcją w pobliżu Brzegu jest Winnica Jania, która znajduje się w miejscowości Krzyżowice, w odległości niecałych 8 kilometrów na południe od brzeskiej starówki. Nie każdy zdaje sobie bowiem sprawę, ale w ostatnich latach Dolny Śląsk przeżywa prawdziwy winiarski renesans ze względu na korzystne warunki, czyli łagodne zimy, różnorodne gleby oraz ukształtowanie terenu. To wszystko sprzyja uprawie winorośli, w tym między innymi szczepów takich jak Solaris, Riesling, Chardonnay oraz Pinot Noir, które słyną z niezwykłych bukietów smakowych, w wyniku czego winnice w tym regionie wyrastają jak grzyby po deszczu! Podczas pobytu w Brzegu nie można więc nie skorzystać z tak doskonałej sposobności do zobaczenia całego procesu produkcji wina na własne oczy, w związku z czym świetnym pomysłem jest wybranie się na wycieczkę do pobliskiej Winnicy Janina, w której z jednej strony można dowiedzieć się wiele ciekawostek na temat uprawy winorośli oraz późniejszego wytwarzania z nich wina, z drugiej zaś można się zrelaksować na łonie natury, kosztując przy tym jeden z produkowanych na miejscu trunków. I tutaj podczas takiej wyprawy turyści mogą skorzystać zarówno z wycieczek indywidualnych, jak i grupowych, podczas których właściciele opowiedzą o historii winnicy, procesach produkcji oraz różnorodności uprawianych szczepów. Zwiedzający mają wówczas okazję zobaczyć na własne oczy winiarskie zaplecze oraz degustować różne rodzaje win produkowanych na miejscu. Podczas wizyty w Brzegu warto więc wybrać się w to miejsce, szczególnie że w winnicy tej poza odwiedzeniem sadów i zobaczeniu całego procesu wytwarzania wina można też zaopatrzyć się w miejscowe trunki, które będą świetną pamiątką ze spędzonych w tym regionie wczasów!

Kawałek dalej, bo w Łosiowie, czyli w miejscowości, która znajduje się w odległości około 10 kilometrów na południowy-wschód od Brzegu, na turystów czeka następna atrakcja, którą warto zobaczyć podczas wizyty w tym malowniczym mieście, mianowicie przepiękny pałac z XIX wieku! Budowla ta powstała na terenie, który pierwotnie należał do Zakonu Rycerskiego Świętego Jana Chrzciciela Szpitala Jerozolimskiego, jednak po sekularyzacji zakonów, dobra pojoannickie otrzymał feldmarszałek Hans Ludwig Dawid Yorck von Wartenburg, który później sprzedał ziemię deputowanemu Heinrichowi von Kreutzowi, który w pierwszej połowie XIX wieku rozpoczął jego budowę. Wówczas powstała przepiękna, eklektyczna budowla, z elementami barokowo-klasycystycznymi, która wraz z otaczającym ją parkiem wchodziła w skład kompleksu pałacowego. I choć podczas II wojny światowej w regionie tym trwały wzmożone walki, które doprowadziły do zniszczeń znaczniej części Brzegu, to obiekt ten w trakcie nich zanadto nie ucierpiał, przez co po jej zakończeniu możliwe było przeprowadzenie jedynie drobnych prac modernizacyjnych, po których rzeczony pałac stał się nie tylko wizytówką Łosiowa, ale również całego regionu! Zobaczenie go na żywo będzie więc gratką dla wszystkich miłośników historii, szczególnie że otaczający go park pełen jest starych drzew, a nawet roślin egzotycznych! Trzeba jednak pamiętać, że pałac w Łosiowie na co dzień jest zamknięty, w związku z czym można zobaczyć go jedynie z zewnątrz, natomiast osoby, które chcą zwiedzić jego wnętrze muszą umówić się na wizytę w nim telefonicznie.

Kolejną atrakcją w pobliżu Brzegu jest rezerwat przyrody Grodzisko Ryczyńskie, który znajduje się w odległości nieco ponad 10 kilometrów na północny-zachód od jego centrum. Chodzi tutaj bowiem o jeden z najmniejszych rezerwatów na Dolnym Śląsku, który chroni stanowisko archeologiczne dawnego grodu, które we wczesnym średniowieczu było jedną z ważniejszych osad w regionie! Ten niewielki kompleks leśny to pozostałość po lasach łęgowych, który poza fragmentami niegdysiejszej osady ma chronić również ponad dwustuletni drzewostan dębowy z domieszką innych gatunków liściastych i iglastych, który jest domem wielu organizmów, niekiedy rzadkich i chronionych. Często są to gatunki związane ze starymi drzewami i drzewostanami w różnych stadiach życia, z czego część to pomniki przyrody. Do tego trzeba dodać liczne gatunki zwierząt, takich jak ryjówki aksamitne, jeże zachodnie, myszy zaroślowe, łasice, dziki, sarny oraz lisy, a także ptaki, w tym między innymi świstunki leśne, śpiewaki, muchołówki białoszyjne, zięby, myszołowy, wilgi oraz pełzacze ogrodowe. Rezerwat ten z jednej strony jest więc idealnym miejscem, aby na łonie natury odetchnąć świeżym powietrzem, napawając się przy tym miejscowym krajobrazem, z drugiej zaś stanowi wspaniałą atrakcję dla poszukiwaczy przygód, ponieważ spacerując po nim można natrafić na ukryte w leśnej gęstwinie średniowieczne cmentarzysko! To wszystko powoduje, że wizyta w rezerwacie przyrody Grodzisko Ryczyńskie będzie wspaniałą odskocznią od zwiedzania zabytków, zwłaszcza że na jego terenie jest kilka tras spacerowych, na których można odetchnąć od zgiełku miasta, obcując przy tym z piękną, lokalną przyrodą.

Następnym rezerwatem, do którego warto wybrać się podczas spędzania wczasów w Brzegu, jest rezerwat przyrody Lubsza, który znajduje się w odległości niecałych 12 kilometrów na północny-wschód od jego centrum. Chodzi tutaj bowiem o kolejny niewielki obszar chroniony, bo zajmujący niecałe 17 hektarów, który jest fragmentem Stobrawskiego Parku Krajobrazowego. Rezerwat ten został utworzony w celu ochrony pozostałości porastającego jego teren lasu mieszanego z udziałem buka i dębu, ponieważ zachowały się tu fragmenty bardzo starych drzewostanów mieszanych dębowo-bukowych oraz bukowych z domieszkami dęba, świerka, graba i lipy. I tutaj podobnie do pobliskiego rezerwatu Grodzisko Ryczyńskie ze względu na urozmaiconą roślinność, która obejmuje między innymi 66 gatunków roślin naczyniowych, stał się on również domem dla wielu zwierząt, w tym między innymi ryjówek aksamitnych, jeżów zachodnich, myszy zaroślowych, łasic, dzików, saren oraz lisów. Do tego trzeba dodać jeszcze występujące na jego obszarze ptaki, takie jak myszołów, grzywacz, puszczyk, krętogłów, dzięcioł zielony oraz dzięcioł średni, a także świstunki leśne, śpiewaki, muchołówki białoszyjne, zięby, wilgi oraz pełzacze ogrodowe. Nic więc dziwnego, że rezerwat przyrody Lubsza został objęty programem Natura 2000, szczególnie że tak jak nadmieniliśmy jest fragmentem Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, w którym żyje ponad 40 gatunków chronionych roślin oraz około 250 gatunków chronionych zwierząt! To wszystko powoduje, że stanowi on idealne miejsce na popołudniowy spacer, podczas którego będzie można wypocząć po całodniowym zwiedzaniu zabytków, zwłaszcza że wiedzie nim kilka urozmaiconych szlaków.

Bibliografia:
https://brzeg.pl/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Brzeg_(miasto)